Kena Upanishad
|| ShAnti pAThaH ||
OM apyAyantu mamA~NgAni vAkpRANa- chakShuH shrotR-amatho balam-indriyANi cha sarvANi |
sarvaM brahma-upanishaM mAham- brahma nirAkuryAm mA mA brahma
nirAkarod-anirAkaraNam-astvanirAkaraNam me'stu |
tadAtmani nirate ya upanishatsu dharmAste mayi sAntu te mayi santu
OM shAntiH shAntiH shAntiH |
|| praThama khaNdaH |
OM keneShitaM patati pReshitaM manaH |
kena prANaH praThamaH pRaiti yuktaH |
keneShitAm vAchamimAM vadanti |
chakShuH shrotR-aM ko u devo yunakti || 1||
shrotR-asya shrotRaM manaso mano ya-
-dvAcho ha vAchaM sa u prANasya prANaH |
chakShuShachakShur-atimucya dhIrAH |
pretyAsmAllokAdAmRutA bhavanti || 2||
na tatra chakShur-gacChati na vAg-gacChati no mano na vidmo na vijAnImo yathaitad-anuShyAdanyada eva tadvitAd-atho aviditA-dadha |
iti shushruma pUrvAM ye nasta dvyAchachakShire || 3||
yadvAchA-nabhyuditaM yena vA gAbhyudyate |
tadeva brahma tvaM viddha nedadaM yadidaM upAsate || 4||
yanmanasA na manute yenAhuH manomatamaM |
tadeva brahma tvaM viddha nedadaM yadidaM upAsate || 5||
yachchakShuShA na pashyati yena chakShURi-gaMsh-i pashyati |
tadeva brahma tvaM viddha nedadaM yadidaM upAsate || 6||
yachchhrotR-eNa na shRnoti yena shrotRam-idagM shRutamaM |
tadeva brahma tvaM viddha nedadaM yadidaM upAsate || 7||
yatprANeNa na prANiti yena prANaH praNIyate |
tadeva brahma tvaM viddha nedadaM yadidaM upAsate || 8||
|| dvitIyaH khaNdaH |
yadi manyase suvedeti dabhramevApi
nUnaM tva vettha brahmaNa rUpamaM |
yadasya tvaM yadasya deveShvathanu
mImAMsAyameva te manye viditamaM || 1||
nAham manyase suvedeti no nA vedeti vedacha |
yo nasta da veda tavedA no na vedeti vedacha || 2||
yasyA mataM tasya mataM matam yasya na veda saH |
avijnAtaM vijAnAtAm vijnAtaM-avijAnAtAmaM || 3||
pratibodhaviditaM mataM-amRtatvaM hi vindate |
AtmanA vindate vIryaM vidayA vindate'AmRutamaM || 4||
iha chedA vedIdatha satyamasti |
na chedihA vedIdaM-mahIti vinaShTiH |
bhUteShu bhUteShu vichitya dhIrAH |
pretyAsmAllokAdAmRutA bhavanti || 5||
|| tRitIyaH khaNdaH |
brahma ha devebhyo vijigyA tasya ha brahmaNa
vijaye devA AmahIyanta || 1||
ta AiXshAMtAsmAkaM evAyaM vijayo'smAkaM evAyaM mahImeti |
taddhaiShAM vijagyA tebhyaH ha prAdurbabHUva tana vya jAnAta
kimidaM yaxamiti || 2||
te'Agni-mabruvAjAtaveda etadvijAnIhi |
kimetada yaxamiti tathA || 3||
See the Sanskrit source
Sanskrit source
|| शान्ति पाठः ||
ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणचक्षुः श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च सर्वाणि |
सर्वं ब्रह्मौपनिषदं माऽहं ब्रह्म निराकुर्यां मा मा ब्रह्म
निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरणं मेऽस्तु |
तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः |
|| प्रथम खण्डः |
ॐ केनेषितं पतति प्रेषितं मनः |
केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः |
केनेषितां वाचमिमां वदन्ति |
चक्षुः श्रोत्रं क उ देवो युनक्ति || १ ||
श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो य-
-द्वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः |
चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः |
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति || २ ||
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वाग्गच्छति नो मनो न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यादन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादध |
इति शुश्रुम पूर्वेषां ये नस्तद्व्याचचक्षिरे || ३ ||
यद्वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते |
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते || ४ ||
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् |
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते || ५ ||
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षुर्गच्छसि पश्यति |
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते || ६ ||
यच्छ्रोत्रेण न शृणोति येन श्रोत्रमिदगं श्रुतम् |
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते || ७ ||
यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते |
तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते || ८ ||
|| द्वितीयः खण्डः |
यदि मन्यसे सुवेदेति दभ्रमेवाऽपि
नूनं त्व वेत्थ ब्रह्मणो रूपम् |
यदस्य त्वं यदस्य देवेष्वथ नु
मीमांस्यमेव ते मन्ये विदितम् || १ ||
नाहं मन्ये सुवेदेति नो न वेदेति वेद च |
यो नस्तद्वेद तद्वेद नो न वेदेति वेद च || २ ||
यस्यामतं तस्य मतं मतं यस्य न वेद सः |
अविज्ञातं विजानतां विज्ञातमविजानताम् || ३ ||
प्रतिबोधविदितं मतममृतत्वं हि विन्दते |
आत्मना विन्दते वीर्यं विदया विन्दतेऽमृतम् || ४ ||
इह चेदवेदीदथ सत्यमस्ति |
न चेदिहावेदीन्महती विनष्टिः |
भूतेषु भूतेषु विचित्य धीराः |
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति || ५ ||
|| तृतीयः खण्डः |
ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो
विजये देवा अमहीयन्त || १ ||
त ऐक्षन्तास्माकमेवायं विजयोऽस्माकमेवायं महिमेति |
तद्धैषां विजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव तं न व्यजानत
किमिदं यक्षमिति || २ ||
तेऽग्निमब्रुवञ्जातवेद एतद्विजानीहि |
किमेतद्यक्षमिति तथेति || ३ ||