ಶ್ರೀ ಬಾಲೋಪನಿಷತ್
ಐಂ ನಮಃ ಶ್ರೀಬಾಲಾಯೈ |
ಶ್ರೀಬಾಲೋಪನಿಷದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ || ೧ ||
ಶೃಣು ಪ್ರಿಯೇ ಚಕ್ರ ಚಕ್ರಸ್ಥಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮಹಾಗುಹ್ಯಾ ಗುಹ್ಯತರಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾತಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಭವ್ಯಾ ಭವ್ಯತರಾ
ತ್ರಿಗುಣಗಾ ಗುಣಾತೀತಾ ಗುಣಸ್ವರೂಪಾ ಗುಂಕಾರಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ರೇಚಕಪೂರಕಕುಂಭಸ್ವರೂಪಾ ಅಷ್ಟಾಂಗರೂಪಾ
ಚತುರ್ದಶಭುವನಮಾಲಿನೀ ಚತುರ್ದಶಭುವನೇಶ್ವರೀ ಚತುರ್ವೇದವೇದಾಂಗಪಾರಗಾ ಸಾಂಖ್ಯಾಸಾಂಖ್ಯಸ್ವರೂಪಾ
ಶಾಂತಾ ಶಾಕ್ತಪ್ರಿಯಾ ಶಾಕ್ತಧರ್ಮಪರಾಯಣಾ ಸರ್ವಭದ್ರಾ ವಿಭದ್ರಾ ಸುಭದ್ರಾ ಭದ್ರಭದ್ರಾಂತರ್ಗತಾ ವೀರಭದ್ರಾವತಾರಿಣೀ
ಶೂನ್ಯಾ ಶೂನ್ಯತರಾ ಶೂನ್ಯಪ್ರಭವಾ ಶೂನ್ಯಾಲಯಾ ಶೂನ್ಯಜ್ಞಾನಪ್ರದಾ ಶೂನ್ಯಾತೀತಾ ಶೂಲಹಸ್ತಾ
ಮಹಾಸುಂದರೀ ಸುರಾಸುರಾರಿವಿಧ್ವಂಸಿನೀ ಶೂಕರಾನನಾ ಸುಭಗಾ ಶುಭದಾ ಸುಶುಭಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಧಾರಿಣೀ
ಪರಾಪ್ರಾಸಾದವಾಮಾಂಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರೀ ಪರಾಪರಾ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಪಾಪಘ್ನಾ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಾಲಯಾ
ಪರಬ್ರಹ್ಮಾವತಾರಾ ಪದ್ಮಹಸ್ತಾ ಪಾಂಚಜನ್ಯಾ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಾ ಪಶುಪಾಶಹಾರಿಣೀ ಪಶುಪಪೂಜ್ಯಾ
ಪಾಖಂಡಧ್ವಂಸಿನೀ ಪವನೇಶೀ ಪವನಸ್ವರೂಪಾ ಪದ್ಯಾಪದ್ಯಮಯೀ ಪದ್ಯಜ್ಞಾನಪ್ರದಾತ್ರೀ ಪುಸ್ತಹಸ್ತಾ
ಪಕ್ವಬಿಂಬಫಲಪ್ರಭಾ ಪ್ರೇತಾಸನಾ ಪ್ರಜಾಪಾಲೀ ಪ್ರಪಂಚಹಾರಿಣೀ ಪೃಥಿವೀರೂಪಾ ಪೀತಾಂಬರಾ
ಪಿಶಾಚಗಣಸೇವಿತಾ ಪಿತೃವನಸ್ಥಾ ಹಂಸಸ್ವರೂಪಾ ಪರಮಹಂಸೀ ಐಂಕಾರಬೀಜಾ
ವಾಗ್ಭವಸ್ಥಾ ವಾಗ್ಭವಬೀಜೋದ್ಯೋಗಿನೀ ವಾಗ್ಭವೇಶೀ ವಾಗ್ಭವಬೀಜಮಾಲಿನೀ ಯಃ ಏವಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್ || ೨ ||
ಬಾಲೋಪನಿಷದಂ ಯಃ ಪಠತಿ ಯಃ ಶೃಣೋತಿ ತಸ್ಯಾಘಂ ಸರ್ವಂ ನಶ್ಯತಿ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ
ಲಯಜ್ಞಾನಂ ಭವತಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೇ ಪ್ರಲೀಯತೇ ಷಟ್ಕರ್ಮವಿದ್ಯಾ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ ಮನೋರಥಂ ಪೂರಯತಿ
ಸರ್ವಾರಿಷ್ಟಂ ನಾಶಯತಿ ಧನಂ ಏಧತಿ ಆಯುರ್ವೃದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ನಿರ್ವಾಣಪದಂ ಗಚ್ಛತಿ
ಮಹಾಜನತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಂ ಜ್ಞಾಪಯತಿ ಬಹುತರಸಿದ್ಧಿಂ ನಯತಿ
ಡಾಕಿನ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ಪಲಾಯತಿ ಓಂಕಾರೇ ಪ್ರಮೀಲತಿ || ೩ ||
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಶ್ರೀ ಬಾಲೋಪನಿಷತ್ - ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರೀಯ ಮಹಿಮ
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರೀಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯಮಯ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷ್ಯೆಗಳು:
ಬಾಲಾ ದೇವತೆಯ ಸ್ವರೂಪ: ಬಾಲಾ ತ್ರಿಗುಣಯುತಳಾದರೂ ಗುಣಗಳಿಗಿಂತ ಮೀರಿದವಳು. ಗುಂಕಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ, ರೇಚಕ, ಪೂರಕ, ಕುಂಭರೂಪಳಾದ, ಅಷ್ಟಾಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವಳು.
ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳ ಆಡಳಿತ: ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ, ನಾಲ್ಕು ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನು ಅರಗಿಸಿದವಳು.
ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಸ್ವರೂಪ: ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯೇತರ ಸ್ವರೂಪಳಾದ, ಶಾಂತಳಾದರೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಿಯಪಡುವವಳು. ಶಾಕ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವಳು.
ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರಾ: ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ, ವೀರಭದ್ರಾವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು. ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ, ಶೂನ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವವಳು.
ಮಹಾಸುಂದರೀ: ಸುರಾಸುರರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಶೂಕರಾಸನದಲ್ಲಿರುವ, ಸುಭಗೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು.
ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ: ಪರಾಪರಾ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಪರಮಾತ್ಮೆ, ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವಳು. ಪದ್ಮಹಸ್ತೆ, ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು.
ಓಂಕಾರ ಸ್ವರೂಪ: ಐಂಕಾರ ಬೀಜವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ವಾಗ್ಭವಬೀಜದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವಾಗ್ಭವೇಶ್ವರಿ. ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾದವಳು.
ಪಠನದ ಫಲ:
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಓದುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುವವರಿಗೆ:
- ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ
- ಚತುರ್ವರ್ಗ (ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ) ಫಲ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಲಯಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ
- ಷಟ್ಕರ್ಮ ವಿದ್ಯೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮನೋರಥ ಪೂರಣವಾಗುತ್ತದೆ
- ಎಲ್ಲಾ ಅರಿಷ್ಟಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಧನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಆಯುಷ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ನಿರ್ವಾಣ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಡಾಕಿನಿ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ
"ಯಃ ಏವಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್" - ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ನಿಜವಾದ ವೇದವಿದ್ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
ॐ नमो ऽश्रीबालायै |
श्रीबालोपनिषदं व्याख्यास्यामः ॥ १ ॥
शृणु प्रिये चक्र चक्रस्था महात्मा महागुह्या गुह्यतरा श्रेष्ठातिश्रेष्ठा भव्या भव्यतरा
त्रिगुणगा गुणातीता गुणस्वरूपा गुंकारमध्यस्था रेचकपूरककुम्भस्वरूपा अष्टाङ्गरूपा
चतुर्दशभुवनमालिनी चतुर्दशभुवनेश्वरी चतुर्वेदवेदाङ्गपारगा साङ्ख्यसाङ्ख्यस्वरूपा
शान्ता शाक्तप्रिया शाक्तधर्मपरायणा सर्वभद्रा विभद्रा सुभद्रा भद्रभद्रान्तर्गता वीरभद्रावतारिणी
शून्या शून्यतरा शून्यप्रभवा शून्यालया शून्यज्ञानप्रदा शून्यातीता शूलहस्ता
महासुन्दरी सुरासुरारिविध्वंसिनी शूकरानना सुभगा शुभदा सुशुभा शस्त्रास्त्रधारिणी
पराप्रासादवामाङ्गा परमेश्वरी परापरा परमात्मा पापघ्ना पञ्चेन्द्रियालया
परब्रह्मावतारा पद्महस्ता पाञ्चजन्या पुण्डरीकाक्षा पशुपाशहारिणी पशुपपूज्या
पाखण्डध्वंसिनी पवनेशी पवनस्वरूपा पद्यापद्यमयी पद्यज्ञानप्रदात्री पुस्तहस्ता
पक्वबिम्बफलप्रभा प्रेतासना प्रजापाली प्रपञ्चहारिणी पृथिवीरूपा पीताम्बरा
पिशाचगणसेविता पितृवनस्था हंसस्वरूपा परमहंसी ऐंकारबीजा
वाग्भवस्था वाग्भवबीजोद्योगिनी वाग्भवेशी वाग्भवबीजमालिनी य एवं वेद स वेदवित् ॥ २ ॥
बालोपनिषदं यः पठति यः शृणोति तस्याघं सर्वं नश्यति चतुर्वर्गफलं प्राप्नोति
लयज्ञानं भवति ज्योतिर्मये प्रलीयते षट्कर्मविद्या सिद्ध्यति मनोरथं पूरयति
सर्वारिष्टं नाशयति धनं एधति आयुर्वृद्धिर्भवति निर्वाणपदं गच्छति
महाजनत्वं प्राप्नोति सर्वशास्त्रं ज्ञापयति बहुतरसिद्धिं नयति
डाकिन्यादि सर्वं पलायति ओंकारे प्रमीलति ॥ ३ ॥