ಭಾವನೋಪನಿಷತ್
ಸ್ವಾವಿದ್ಯಾಪದತತ್ಕಾರ್ಯಂ ಶ್ರೀಚಕ್ರೋಪರಿ ಭಾಸುರಮ್ |
ಬಿಂದುರೂಪಶಿವಾಕಾರಂ ರಾಮಚಂದ್ರಪದಂ ಭಜೇ |
ಓಂ ಭದ್ರಂ ಕರ್ಣೇಭಿಃ ಶೃಣುಯಾಮ ದೇವಾ |
ಭದ್ರಂ ಪಶ್ಯೇಮಾಕ್ಷಭಿರ್ಯಜತ್ರಾಃ
ಓಂ ಆತ್ಮಾನಮಖಂಡಮಂಡಲಾಕಾರಮಾವೃತ್ಯ ಸಕಲಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಮಂಡಲಂ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಂ ಧ್ಯಾಯೇತ್ |
ಶ್ರೀಗುರುಃ ಸರ್ವಕಾರಣಭೂತಾ ಶಕ್ತಿಃ |
ತೇನ ನವರಂಧ್ರರೂಪೋ ದೇಹಃ |
ನವಶಕ್ತಿರೂಪಂ ಶ್ರೀಚಕ್ರಮ್ |
ವಾರಾಹೀ ಪಿತೃರೂಪಾ ಕುರುಕುಲ್ಲಾ ಬಲಿದೇವತಾ ಮಾತಾ |
ಪುರುಷಾರ್ಥಾಃ ಸಾಗರಾಃ || ೧ ||
ದೇಹೋ ನವರತ್ನದ್ವೀಪಃ |
ತ್ವಗಾದಿಸಪ್ತಧಾತುಭಿರನೇಕೈಃ ಸಂಯುಕ್ತಾಃ |
ಸಂಕಲ್ಪಾಃ ಕಲ್ಪತರವಃ |
ತೇಜಃ ಕಲ್ಪಕೋದ್ಯಾನಮ್ |
ರಸನಯಾ ಭಾವ್ಯಮಾನಾ ಮಧುರಾಮ್ಲತಿಕ್ತಕಟುಕಷಾಯಲವಣರಸಾಃ ಷಡೃತವಃ |
ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಃ ಪೀಠಮ್ |
ಕುಂಡಲಿನೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿರ್ಗೃಹಮ್ |
ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿರ್ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರೀ |
ಜ್ಞಾತಾ ಹೋತಾ ಜ್ಞಾನಮಗ್ನಿಃ ಜ್ಞೇಯಂ ಹವಿಃ |
ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಜ್ಞೇಯಾ ನಾಮಭೇದ ಭಾವನಂ ಶ್ರೀಚಕ್ರಪೂಜನಮ್ |
ನಿಯತಿ ಸಹಿತ ಶೃಙ್ಗಾರಾದಯೋ ನವರಸಾ ಅಣಿಮಾದಯಃ |
ಕಾಮ ಕ್ರೋಧ ಲೋಭ ಮೋಹ ಮದ ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಮಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದ್ಯಷ್ಟಶಕ್ತಯಃ || ೨ ||
ಆಧಾರನವಕಂ ಮುದ್ರಾ ಶಕ್ತಯಃ |
ಪೃಥಿವ್ಯಪ್ತೇಜೋವಾಯ್ವಾಕಾಶ ಶ್ರೋತ್ರತ್ವಕ್ಚಕ್ಷುರ್ಜಿಹ್ವಾಘ್ರಾಣ ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಪಾಯೂಪಸ್ಥ ಮನೋವಿಕಾರಾಃ ಷೋಡಶ ಶಕ್ತಯಃ |
ವಚನಾದಾನಗಮನವಿಸರ್ಗಾನಂದ ಹಾನೋಪಾದಾನೋಪೇಕ್ಷಾ ಬುದ್ಧಯೋಽನಂಗಕುಸುಮಾದಿ ಶಕ್ತಯೋಽಷ್ಟೌ |
ಅಲಂಬುಸಾ ಕುಹೂರ್ವಿಶ್ವೋದರೀ ವರುಣಾ ಹಸ್ತಿಜಿಹ್ವಾ ಯಶೋವತ್ಯಶ್ವಿನೀ ಗಾಂಧಾರೀ ಪೂಷಾ ಶಂಖಿನೀ ಸರಸ್ವತೀ ಡಾ ಪಿಂಗಲಾ ಸುಷುಮ್ನಾ ಚೇತಿ ಚತುರ್ದಶ ನಾಡೀಃ |
ಸರ್ವಸಂಕ್ಷೋಭಿಣ್ಯಾದಿಚತುರ್ದಶಾರಗಾ ದೇವತಾಃ |
ಪ್ರಾಣಾಪಾನ ವ್ಯಾನೋದಾನ ಸಮಾನ ನಾಗ ಕೂರ್ಮ ಕೃಕರ ದೇವದತ್ತ ಧನಂಜಯಾ ಇತಿ ದಶ ವಾಯವಃ |
ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾದಿ ದೇವ್ಯೋ ಬಹಿರ್ದಶಾರಗಾ ದೇವತಾಃ || ೩ ||
ಏತದ್ವಾಯುದಶಕ ಸಂಸರ್ಗೋಪಾಧಿಭೇಧೇನ ರೇಚಕಪೂರಕಶೋಷಕದಾಹಕಪ್ಲಾವಕಾ ಅಮೃತಮಿತಿ ಪ್ರಾಣಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ಪಂಚವಿಧೋ ಜಠರಾಗ್ನಿರ್ಭವತಿ |
ಕ್ಷಾರಕೋದ್ಗಾರಕಃ ಕ್ಷೋಭಕೋ ಮೋಹಕೋ ಜೃಂಭಕ ಇತ್ಯಪಾನಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ಪಂಚವಿಧೋಽಸ್ತಿ |
ತೇನ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಮೋಹಕೋ ದಾಹಕೋ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜ್ಯ ಲೇಹ್ಯ ಚೋಷ್ಯ ಪೇಯಾತ್ಮಕಂ ಚತುರ್ವಿಧಮನಂ ಪಾಚಯತಿ |
ಏತಾ ದಶ ವಹ್ನಿಕಲಾಃ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದ್ಯಂತರ್ದಶಾರಗಾ ದೇವತಾಃ |
ಶೀತೋಷ್ಣ ಸುಖದುಃಖೇಚ್ಛಾ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಗುಣಾ ವಶಿನ್ಯಾದಿಶಕ್ತಯೋಽಷ್ಟೌ || ೪ ||
ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಗಂಧಾಃ ಪಂಚತನ್ಮಾತ್ರಾಃ ಪಂಚಪುಷ್ಪಬಾಣಾ |
ಮನ ಇಕ್ಷುಧನುಃ |
ವಶ್ಯೋ ಬಾಣೋ |
ರಾಗಃ ಪಾಶೋ |
ದ್ವೇಷೋಽಂಕುಶಃ |
ಅವ್ಯಕ್ತ ಮಹತ್ ತತ್ತ್ವ ಮಹಾಂಕಾರಾಃ ಕಾಮೇಶ್ವರೀ ವಜ್ರೇಶ್ವರೀ ಭಗಮಾಲಿನ್ಯೋಽಂತಸ್ತ್ರಿಕೋಣಾಗ್ರಗಾ ದೇವತಾಃ |
ಪಂಚದಶ ತಿಥಿರೂಪೇಣ ಕಾಲಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮಾವಲೋಕನಸ್ಥಿತಿಃ ಪಂಚದಶನಿತ್ಯಾಃ |
ಶ್ರದ್ಧಾನುರೂಪಾ ಧೀರ್ದೇವತಾ |
ತಯೋಃ ಕಾಮೇಶ್ವರೀ ಸದಾನಂದ ಘನಾ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತ್ಮೈಕ್ಯರೂಪಾ ದೇವತಾ ಲಲಿತಾ || ೫ ||
ಸಲಿಲಮಿತಿ ಸೌಹಿತ್ಯಕರಣಂ ಸತ್ತ್ವಮ್ |
ಕರ್ತವ್ಯಮಕರ್ತವ್ಯಮಿತಿ ಭಾವನಾಯುಕ್ತ ಉಪಚಾರಃ |
ಅಸ್ತಿ ನಾಸ್ತೀತಿ ಕರ್ತವ್ಯತಾನೂಪಚಾರಃ |
ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯಂತಃಕರಣಾನಾಂ ರೂಪಗ್ರಹಣ ಯೋಗ್ಯತಾ ಸ್ತ್ವಿತ್ಯಾವಾಹನಮ್ |
ತಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯಂತಃಕರಣಾನಾಂ ಏಕರೂಪವಿಷಯಗ್ರಹಣಮಾಸನಮ್ |
ರಕ್ತಶುಕ್ಲಪದೈಕೀಕರಣಂ ಪಾದ್ಯಮ್ |
ಉಜ್ಜ್ವಲದಾಮೋದಾನಂದಾಸನ ದಾನಮರ್ಘ್ಯಮ್ |
ಸ್ವಚ್ಛಂ ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧಮಿತ್ಯಾಚಮನೀಯಮ್ |
ಚಿಚ್ಚಂದ್ರಮಯೀತಿ ಸರ್ವಾಂಗಸ್ರವಣಂ ಸ್ನಾನಮ್ |
ಚಿದಗ್ನಿಸ್ವರೂಪ ಪರಮಾನಂದ ಶಕ್ತಿಸ್ಫುರಣಂ ವಸ್ತ್ರಮ್ |
ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಧಾ ಭಿನ್ನತ್ವೇನೇಚ್ಛಾ ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಬ್ರಹ್ಮಗ್ರಂಥಿ ಮದ್ರಸ ತಂತು ಬ್ರಹ್ಮನಾಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಮ್ |
ಸ್ವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಸ್ತು ಸಂಗರಹಿತ ಸ್ಮರಣಂ ವಿಭೂಷಣಮ್ |
ಸತ್ಸಂಗ ಪರಿಪೂರ್ಣತಾನುಸ್ಮರಣಂ ಗಂಧಃ |
ಸಮಸ್ತವಿಷಯಾಣಾಂ ಮನಸಃ ಸ್ಥೈರ್ಯೇಣಾನುಸಂಧಾನಂ ಕುಸುಮಮ್ || ೬ ||
ತೇಷಾಮೇವ ಸರ್ವದಾ ಸ್ವೀಕರಣಂ ಧೂಪಃ |
ಪವನಾವಚ್ಛಿಂನೋರ್ಧ್ವ ಜ್ವಲನಸಚ್ಚಿದುಲ್ಕಾಕಾಶ ದೇಹೋ ದೀಪಃ |
ಸಮಸ್ತ ಯಾತಾಯಾತವರ್ಜನಂ ನೈವೇದ್ಯಮ್ |
ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಾಣಾಮೇಕೀಕರಣಂ ತಾಂಬೂಲಮ್ |
ಮೂಲಾಧಾರಾದಾಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರಪರ್ಯಂತಂ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರಾದಾಮೂಲಾಧಾರಪರ್ಯಂತಂ ಗತಾಗತರೂಪೇಣ ಪ್ರಾದಕ್ಷಿಣ್ಯಮ್ |
ತುರೀಯಾವಸ್ಥಾ ನಮಸ್ಕಾರಃ |
ದೇಹಶೂನ್ಯ ಪ್ರಮಾತೃತಾ ನಿಮಜ್ಜನಂ ಬಲಿಹರಣಮ್ |
ಸತ್ಯಮಸ್ತಿ ಕರ್ತವ್ಯಮಕರ್ತವ್ಯಮೌದಾಸೀನ್ಯ ನಿತ್ಯಾತ್ಮವಿಲಾಪನಗ್ಂ ಹೋಮಃ |
ಸ್ವಯಂ ತತ್ಪಾದುಕಾನಿಮಜ್ಜನಂ ಪರಿಪೂರ್ಣಧ್ಯಾನಮ್ || ೭ ||
ಏವಂ ಮುಹೂರ್ತತ್ರಯಂ ಭಾವನಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಭವತಿ ತಸ್ಯ ದೇವತಾತ್ಮೈಕ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಃ |
ಚಿಂತಿತ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಅಯತ್ನೇನ ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ |
ಸ ಏವ ಶಿವಯೋಗೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ |
ಕಾದಿ ಹಾದಿ ಮತೋಕ್ತೇನ ಭಾವನಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತೋ ಭವತಿ |
ಯ ಏವಂ ವೇದ |
ಇತ್ಯುಪನಿಷತ್ || ೮ ||
ಓಂ ಭದ್ರಂ ಕರ್ಣೇಭಿಃ ಶೃಣುಯಾಮ ದೇವಾ |
ಭದ್ರಂ ಪಶ್ಯೇಮಾಕ್ಷಭಿರ್ಯಜತ್ರಾಃ
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಭಾವನೋಪನಿಷತ್ - ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಆರಾಧನೆಯ ರಹಸ್ಯ
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಆಂತರಿಕ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು (ಭಾವನಾ ಪೂಜೆ) ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷ್ಯೆಗಳು:
ಶ್ರೀಗುರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಚಕ್ರ: ಗುರುವು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಮಾನವ ದೇಹವು ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀಚಕ್ರವು ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ದೇಹವನ್ನು ದ್ವೀಪವನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸುವುದು: ಮಾನವ ದೇಹವು ಒಂಬತ್ತು ರತ್ನಗಳ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಏಳು ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಂಕಲ್ಪಗಳು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು, ತೇಜಸ್ಸು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಪ್ರಾಣಿ.
ಆರು ರಸಗಳು: ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು - ಭಕ್ಷ್ಯ, ಭೋಜ್ಯ, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ ಎಂಬ ಆರು ರಸಗಳನ್ನು ರುಚಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿ: ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾದರೆ, ಕುಂಡಲಿನೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಪೂಜೆ: ಜ್ಞಾತಾ, ಹೋತಾ, ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ, ಜ್ಞೇಯ ಹವಿಷು - ಇವುಗಳ ನಾಮಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ಭಾವನೆಯೇ ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಪೂಜೆ.
ದೇಹದ ಪೂಜೆ: ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರ, ವಿಭೂಷಣ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದು.
ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ: ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಧೂಪ. ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ತಡೆದು ಉರುಳಿಸಿದಾಗ ಜ್ವಲಿಸುವ ಚೈತನ್ಯ ದೀಪ. ಸಮಸ್ತ ಯಾತಾಯಾತ (ಬಯಕೆಗಳನ್ನು) ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನೈವೇದ್ಯ.
ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ: ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮೂಲಾಧಾರದವರೆಗೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಗತಾಗತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ. ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು.
ದೇಹಶೂನ್ಯ ಬಲಿ: ದೇಹವನ್ನು ಖಾಲಿಯಾಗಿಸಿ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನೀಗಿಸಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಬಲಿಹರಣ. "ಸತ್ಯಮಸ್ತಿ, ಕರ್ತವ್ಯಮಕರ್ತವ್ಯಂ" ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ನಿರಂತರ ಸ್ತುತಿಸುವುದು ಹೋಮ.
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ: ಮೂರು ಮುಹೂರ್ತಗಳ ಕಾಲ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ದೇವತಾ-ಆತ್ಮ ಐಕ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನೇ ಶಿವಯೋಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
"ಯ ಏವಂ ವೇದ" - ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
स्वाविद्यापदतत्कार्यं श्रीचक्रोपरि भासुरम् |
बिन्दुरूपशिवाकारं रामचन्द्रपदं भजे ||
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः
भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः
ॐ आत्मानमखण्डमण्डलाकारमावृत्य सकलब्रह्माण्डमण्डलं स्वप्रकाशं ध्यायेत् |
श्रीगुरुः सर्वकारणभूता शक्तिः |
तेन नवरन्ध्ररूपो देहः |
नवशक्तिरूपं श्रीचक्रम् |
वाराही पितृरूपा कुरुकुल्ला बलिदेवता माता |
पुरुषार्थाः सागराः || १ ||
देहो नवरत्नद्वीपः |
त्वगादिसप्तधातुभिरनेकैः संयुक्ताः |
संकल्पाः कल्पतरवः |
तेजः कल्पकोद्यानम् |
रसनया भाव्यमाना मधुराम्लतिक्टकटुकषायलवणरसाः षडृतवः |
क्रियाशक्तिः पीठम् |
कुण्डलिनी ज्ञानशक्तिर्गृहम् |
इच्छाशक्तिर्महात्रिपुरसुन्दरी |
ज्ञाता होता ज्ञानमग्निः ज्ञेयं हविः |
ज्ञातृज्ञानज्ञेया नामभेदभावनं श्रीचक्रपूजनम् |
नियतिसहित शृङ्गारादयो नवरसा अणिमादयः |
कामः क्रोधः लोभः मोहः मदः मात्सर्यम् पुण्यपापमया ब्राह्म्याद्यष्टशक्तयः || २ ||
आधारनवकं मुद्रा शक्तयः |
पृथ्व्प्तेजोवाय्वाकाशश्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राण वाक्पाणिपादपायूपस्थ मनोविकाराः षोडशशक्तयः |
वचनादानगमनविसर्गानन्द हानोपादानोपेक्षा बुद्धयोऽङ्गकुसुमादिशक्तयोऽष्टौ |
अलम्बुसा कूहूर्विश्वोदरी वरुणा हस्तिजिह्वा यशोवतीश्विनी गान्धारी पूषा शङ्खिनी सरस्वती डाकिणी पिङ्गला सुषुम्ना चेति चतुर्दश नाड्यः |
सर्वसंक्षोभिण्यादिचतुर्दशारगादेवताः |
प्राणापानव्यानोदानसमाननागकूर्मकृकरदेवदत्तधनञ्जया इति दश वायवः |
सर्वसिद्धिप्रदादिदेव्यो बहिर्दशारगादेवताः || ३ ||
एतद्वायुदशकसंसर्गोपाधिभेदेन रेचकपूरकशोषकदाहकप्लावकामृतमिति प्राणमुख्यत्वेन पञ्चविधो जठराग्निर्भवति |
क्षारकोद्गारकः क्षोभको मोहको जृम्भक इत्यपानमुख्यत्वेन पञ्चविधोऽस्ति |
तेन मनुष्याणां मोहको दाहको भक्ष्यभोज्यलेह्यचोष्यपेयात्मकं चतुर्विधमनं पाचयति |
एता दश वह्निकलाः सर्वज्ञत्वाद्यन्तर्दशारगादेवताः |
शीतोष्णसुखदुःखेच्छासत्त्वरजस्तमोगुणावशिन्यादिशक्तयोऽष्टौ || ४ ||
शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः पञ्चतन्मात्राः पञ्चपुष्पबाणाः |
मन इक्षुधनुः |
वश्यो बाणः |
रागः पाशः |
द्वेषोऽङ्कुशः |
अव्यक्तमहत्तत्वमहङ्काराः कामेश्वरी वज्रेश्वरी भगमालिन्योऽन्तस्त्रिकोणाग्रगा देवताः |
पञ्चदशतिथिरूपेण कालस्य परिणामावलोकनस्थितिः पञ्चदशनित्याः |
श्रद्धानुरूपा धीदेवता |
तयोः कामेश्वरी सदानन्दघना परिपूर्णस्वात्मैक्यरूपा देवता ललिता || ५ ||
सलिलमिति सौहित्यकरणं सत्त्वम् |
कर्तव्यमकर्तव्यमिति भावनायुक्तोपचारः |
अस्ति नास्तीति कर्तव्यतानूपचारः |
बाह्याभ्यन्तरकरणानां रूपग्रहणयोग्यता स्त्वित्यावाहनम् |
तस्य बाह्याभ्यन्तरकरणानामैकरूपविषयग्रहणमासनम् |
रक्तशुक्लपदैकीकरणं पाद्यम् |
उज्ज्वलदामोदानन्दासनदानमर्घ्यम् |
स्वच्छं स्वतःसिद्धमित्याचमनीयम् |
चिच्चन्द्रमयीति सर्वाङ्गस्रवणं स्नानम् |
चिदग्निस्वरूपपरमानन्दशक्तिस्फुरणं वस्त्रम् |
प्रत्येकं सप्तविंशतिधा भिन्नत्वेनेच्छाज्ञानक्रियात्मकब्रह्मग्रन्थिमद्रसतन्तुब्रह्मनाडीब्रह्मसूत्रम् |
स्वव्यतिरिक्तवस्तुसङ्गरहितस्मरणं विभूषणम् |
सत्संगपरिपूर्णतानुस्मरणं गन्धः |
समस्तविषयाणां मनसः स्थैर्येणानुसन्धानं कुसुमम् || ६ ||
तेषामेव सर्वदा स्वीकरणं धूपः |
पवनावच्छिन्नोर्ध्वज्वलनसच्चिदुल्काकाशदेहो दीपः |
समस्तयातायातवर्जनं नैवेद्यम् |
अवस्थात्रयाणामेकीकरणं ताम्बूलम् |
मूलाधारादाब्रह्मरन्ध्रपर्यन्तं ब्रह्मरन्ध्रादामूलाधारपर्यन्तं गतागतरूपेण प्रादक्षिण्यम् |
तुरीयावस्थानमस्कारः |
देहशून्यप्रमातृतानिमज्जनं बलिहरणम् |
सत्यमस्ति कर्तव्यमकर्तव्यमौदासीन्यनित्यात्मविलापनं होमः |
स्वयं तत्पादुकानिमज्जनं परिपूर्णध्यानम् || ७ ||
एवं मुहूर्तत्रयं भावनया युक्तो भवति तस्य देवतात्मैक्यसिद्धिः |
चिन्तितकार्याणि अयत्नेन सिद्ध्यन्ति |
स एव शिवयोगीति कथ्यते |
कादिहादिमतोक्तेन भावना प्रतिपादिता जीवन्मुक्तो भवति |
य एवं वेद |
इत्युपनिषत् || ८ ||
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः
भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः
॥