ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷಃ (ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಂ) ೩
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ –
ತದಾ ದೇವರ್ಷಿಗಂಧರ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮೇಶಾನಪುರೋಗಮಾಃ |
ಮುಮುಚುಃ ಕುಸುಮಾಸಾರಂ ಶಂಸಂತಃ ಕರ್ಮ ತದ್ಧರೇಃ || ೧ ||
ನೇದುರ್ದುಂದುಭಯೋ ದಿವ್ಯಾ ಗಂಧರ್ವಾ ನನೃತುರ್ಜಗುಃ |
ಋಷಯಶ್ಚಾರಣಾಃ ಸಿದ್ಧಾಸ್ತುಷ್ಟುವುಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ || ೨ ||
ಯೋಽಸೌ ಗ್ರಾಹಃ ಸ ವೈ ಸದ್ಯಃ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯರೂಪಧೃಕ್ |
ಮುಕ್ತೋ ದೇವಲಶಾಪೇನ ಹೂಹೂಗಂಧರ್ವಸತ್ತಮಃ || ೩ ||
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾಧೀಶಮುತ್ತಮಶ್ಲೋಕಮವ್ಯಯಮ್ |
ಅಗಾಯತ ಯಶೋಧಾಮ ಕೀರ್ತನ್ಯಗುಣಸತ್ಕಥಮ್ || ೪ ||
ಸೋಽನುಕಂಪಿತ ಈಶೇನ ಪರಿಕ್ರಮ್ಯ ಪ್ರಣಮ್ಯ ತಮ್ |
ಲೋಕಸ್ಯ ಪಶ್ಯತೋ ಲೋಕಂ ಸ್ವಮಾಗಾನ್ಮುಕ್ತಕಿಲ್ಬಿಷಃ || ೫ ||
ಗಜೇಂದ್ರೋ ಭಗವತ್ಸ್ಪರ್ಶಾದ್ವಿಮುಕ್ತೋಽಜ್ಞಾನಬಂಧನಾತ್ |
ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭಗವತೋ ರೂಪಂ ಪೀತವಾಸಾಶ್ಚತುರ್ಭುಜಃ || ೬ ||
ಸ ವೈ ಪೂರ್ವಮಭೂದ್ರಾಜಾ ಪಾಂಡ್ಯೋ ದ್ರವಿಡಸತ್ತಮಃ |
ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ವಿಷ್ಣುವ್ರತಪರಾಯಣಃ || ೭ ||
ಸ ಏಕದಾಽಽರಾಧನಕಾಲ ಆತ್ಮವಾನ್
ಗೃಹೀತಮೌನವ್ರತಮೀಶ್ವರಂ ಹರಿಮ್ |
ಜಟಾಧರಸ್ತಾಪಸ ಆಪ್ಲುತೋಽಚ್ಯುತ-
-ಸ್ತಮರ್ಚಯಾಮಾಸ ಕುಲಾಚಲಾಶ್ರಮಃ || ೮ ||
ಯದೃಚ್ಛಯಾ ತತ್ರ ಮಹಾಯಶಾ ಮುನಿಃ
ಸಮಾಗಮಚ್ಛಿಷ್ಯಗಣೈಃ ಪರಿಶ್ರಿತಃ |
ತಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ತೂಷ್ಣೀಮಕೃತಾರ್ಹಣಾದಿಕಂ
ರಹಸ್ಯುಪಾಸೀನಮೃಷಿಶ್ಚುಕೋಪ ಹ || ೯ ||
ತಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಶಾಪಮದಾದಸಾಧು-
-ರಯಂ ದುರಾತ್ಮಾಽಕೃತಬುದ್ಧಿರತ್ರ |
ವಿಪ್ರಾವಮಂತಾ ವಿಶತಾಂ ತಮಿಸ್ರಂ
ಯಥಾ ಗಜಃ ಸ್ತಬ್ಧಮತಿಃ ಸ ಏವ || ೧೦ ||
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ –
ಏವಂ ಶಪ್ತ್ವಾ ಗತೋಽಗಸ್ತ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ ನೃಪ ಸಾನುಗಃ |
ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನೋಽಪಿ ರಾಜರ್ಷಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ತದುಪಧಾರಯನ್ || ೧೧ ||
ಆಪಂನಃ ಕೌಂಜರೀಂ ಯೋನಿಮಾತ್ಮಸ್ಮೃತಿವಿನಾಶಿನೀಮ್ |
ಹರ್ಯರ್ಚನಾನುಭಾವೇನ ಯದ್ಗಜತ್ವೇಽಪ್ಯನುಸ್ಮೃತಿಃ || ೧೨ ||
ಏವಂ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯ ಗಜಯೂಥಪಮಬ್ಜನಾಭ-
-ಸ್ತೇನಾಪಿ ಪಾರಿಷದತಾಂ ಗಮಿತೇನ ಯುಕ್ತಃ |
ಗಂಧರ್ವಸಿದ್ಧವಿಬುಧೈರನುಗೀಯಮಾನ
ಕರ್ಮಾಽದ್ಭುತಂ ಸ್ವಭುವನಂ ಗರುಡಾಸನೋಽಗಾತ್ || ೧೩ ||
ಏವಂ ಮಹಾರಾಜ ತವೇರಿತೋ ಮಯಾ
ಕೃಷ್ಣಾನುಭಾವೋ ಗಜರಾಜಮೋಕ್ಷಣಮ್ |
ಸ್ವರ್ಗ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಂ ಕಲಿಕಲ್ಮಷಾಪಹಂ
ದುಃಸ್ವಪ್ನನಾಶಂ ಕುರುವರ್ಯ ಶೃಣ್ವತಾಮ್ || ೧೪ ||
ಅಥಾನುಕೀರ್ತಯಂತ್ಯೇತಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ಕಾಮಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ |
ಶುಚಯಃ ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ದುಃಸ್ವಪ್ನಾದ್ಯುಪಶಾಂತಯೇ || ೧೫ ||
ಇದಮಾಹ ಹರಿಃ ಪ್ರೀತೋ ಗಜೇಂದ್ರಂ ಕುರುಸತ್ತಮ |
ಶೃಣ್ವತಾಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವಭೂತಮಯೋ ವಿಭುಃ || ೧೬ ||
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ –
ಯೇ ಮಾಂ ತ್ವಾಂ ಚ ಸರಶ್ಚೇದಂ ಗಿರಿಕಂದರಕಾನನಮ್ |
ವೇತ್ರ ಕೀಚಕ ವೇಣೂನಾಂ ಗುಲ್ಮಾನಿ ಸುರಪಾದಪಾನ್ || ೧೭ ||
ಶೃಂಗಾಣೀಮಾನಿ ಧಿಷ್ಣ್ಯಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮೇ ಶಿವಸ್ಯ ಚ |
ಕ್ಷೀರೋದಂ ಮೇ ಪ್ರಿಯಂ ಧಾಮ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಂ ಚ ಭಾಸ್ವರಮ್ || ೧೮ ||
ಶ್ರೀವತ್ಸಂ ಕೌಸ್ತುಭಂ ಮಾಲಾಂ ಗದಾಂ ಕೌಮೋದಕೀಂ ಮಮ |
ಸುದರ್ಶನಂ ಪಾಂಚಜನ್ಯಂ ಸುಪರ್ಣಂ ಪತಗೇಶ್ವರಮ್ || ೧೯ ||
ಶೇಷಂ ಚ ಮತ್ಕಲಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂ ಶ್ರಿಯಂ ದೇವೀಂ ಮದಾಶ್ರಯಾಮ್ |
ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ನಾರದಮೃಷಿಂ ಧೃವಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದಮೇವ ಚ || ೨೦ ||
ಮತ್ಸ್ಯಕೂರ್ಮವರಾಹಾದ್ಯೈರವತಾರೈಃ ಕೃತಾನಿ ಮೇ |
ಕರ್ಮಾಣ್ಯನಂತಪುಣ್ಯಾನಿ ಸೂರ್ಯಂ ಸೋಮಂ ಹುತಾಶನಮ್ || ೨೧ ||
ಪ್ರಣವಂ ಸತ್ಯಮವ್ಯಕ್ತಂ ಗೋವಿಪ್ರಾಂಧರ್ಮಮವ್ಯಯಮ್ |
ದಾಕ್ಷಾಯಣೀಂ ಧರ್ಮಪತ್ನೀಂ ಸೋಮಕಶ್ಯಪಯೋರಪಿ || ೨೨ ||
ಗಂಗಾಂ ಸರಸ್ವತೀಂ ನಂದಾಂ ಕಾಳಿಂದೀಂ ಸಿತವಾರಣಾಮ್ |
ಧ್ರುವಂ ಬ್ರಹ್ಮಋಷೀನ್ಸಪ್ತ ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಮಾನವಾನ್ || ೨೩ ||
ಉತ್ಥಾಯಾಪರರಾತ್ರಾಂ ತೇ ಪ್ರಯತಾಃ ಸುಸಮಾಹಿತಾಃ |
ಸ್ಮರಂತಿ ಮಮ ರೂಪಾಣಿ ಮುಚ್ಯಂತೇ ತೇಽಂಹಸೋಽಖಿಲಾತ್ || ೨೪ ||
ಯೇ ಮಾಂ ಸ್ತುವಂತ್ಯನೇನಾಂಗ ಪ್ರತಿಬುದ್ಧ್ಯ ನಿಶಾಚರಾಃ |
ತೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯೇ ಚಾಹಂ ದದಾಮಿ ವಿಪುಲಾಂ ಮತಿಮ್ || ೨೫ ||
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ –
ಇತ್ಯಾದಿಶ್ಯ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಥಾಯ ಜಲಜೋತ್ತಮಮ್ |
ಹರ್ಷಯನ್ವಿಬುಧಾನೀಕಮಾರುರೋಹ ಖಗಾಧಿಪಮ್ || ೨೬ ||
ರಾಜನ್! ಇದಂ ಮೇ ತತ್ತೇ ಹರೇಃ ಕರ್ಮಾಘನಾಶನಮ್ |
ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷಣಂ ದಿವ್ಯಂ ಪುರಾತನಮಿದಂ ಶೃಣು || ೨೭ ||
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶ:
೧-೫. ಗಜೇಂದ್ರನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ದಿವ್ಯ ಢಕ್ಕೆಗಳು ಬಾರಿಸಿದವು, ಗಂಧರ್ವರು ನರ್ತಿಸಿದರು. ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
೬-೭. ಹಿಂದೆ ದೇವಲ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಹೂಹೂ ಗಂಧರ್ವನು, ಗಜೇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದು ಈಗ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಭಗವಂತನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಚತುರ್ಭುಜನಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಹಿಂದೆ ಪಾಂಡ್ಯ ದೇಶದ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಗಿದ್ದನು.
೮-೧೦. ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಒಮ್ಮೆ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೌನವ್ರತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಮುನಿಯು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಯು "ನೀನು ಆನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ" ಎಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು.
೧೧-೧೩. ರಾಜರ್ಷಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಶಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆನೆಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತನು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
೧೪-೧೬. ಮಹಾರಾಜ, ಗಜರಾಜನ ಮೋಕ್ಷದ ಕಥೆ ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಲಿಯ ದೋಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಂತನು ಪ್ರೀತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
೧೭-೨೧. ಹರಿಯು ಹೇಳಿದನು - "ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳವಾದ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ನನ್ನ ಆಭರಣಗಳಾದ ಶ್ರೀವತ್ಸ, ಕೌಸ್ತುಭ, ಮಾಲೆ, ಗದೆ, ಕೌಮೋದಕಿ, ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ, ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖ, ಗರುಡ, ಶೇಷ, ಶ್ರೀದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾರದ, ಧ್ರುವ, ಪ್ರಹ್ಲಾದರನ್ನು ನೆನೆಯುವವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ."
೨೨-೨೫. "ಮೀನ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹಾದಿ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅನಂತ ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು, ಪ್ರಣವ, ಸತ್ಯ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಗೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧರ್ಮ, ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ, ಸೋಮ, ಕಶ್ಯಪರನ್ನು ನೆನೆಯುವವರು, ಗಂಗೆ, ಸರಸ್ವತಿ, ನಂದಾ, ಕಾಳಿಂದಿ, ಸಿತಾ, ಧ್ರುವ, ಬ್ರಹ್ಮಋಷಿಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವವರು - ಇವರೆಲ್ಲರೂ ರಾತ್ರಿ ಎದ್ದು ನನ್ನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ."
೨೬-೨೭. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಹರಿಯು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಏರಿ ತನ್ನ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ಈ ಹರಿಯ ಕರ್ಮ ನಾಶಕವಾದ, ಗಜೇಂದ್ರರಕ್ಷಣೆಯ ದಿವ್ಯ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯಾ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
श्रीशुक उवाच –
तदा देवर्षिगन्धर्वा ब्रह्मेशानपुरोगमाः |
मुमुचुः कुसुमासारं शंसन्तः कर्म तद्धरेः || १ ||
नेदुर्दुन्दुभयो दिव्या गन्धर्वा ननृतुर्जगुः |
ऋषयश्चारणाः सिद्धास्तुष्टुवुः पुरुषोत्तमम् || २ ||
योऽसौ ग्राहः स वै सद्यः परमाश्चर्यरूपधृक् |
मुक्तो देवलशापेन हूहूगन्धर्वसत्तमः || ३ ||
प्रणम्य शिरसाधीशमुत्तमश्लोकमव्ययम् |
अगायत यशोधामा कीर्तन्यगुणसत्कथम् || ४ ||
सोऽनुकम्पित ईशेन परिक्रम्य प्रणम्य तम् |
लोकस्य पश्यतो लोकं स्वमागान्मुक्तकिल्बिषः || ५ ||
गजेन्द्रो भगवत्स्पर्शाद्विमुक्तोऽज्ञानबन्धनात् |
प्राप्तो भगवतो रूपं पीतवासाश्चतुर्भुजः || ६ ||
स वै पूर्वमभूद्राजा पाण्ड्यो द्रविडसत्तमः |
इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो विष्णुव्रतपरायणः || ७ ||
स एकदाऽऽराधनकाल आत्मवान् |
गृहीतमौनव्रतमीश्वरं हरिम् |
जटाधरस्तापस आप्लुतोऽच्युत-
स्तमर्चयामास कुलाचलाश्रमः || ८ ||
यदृच्छया तत्र महायशा मुनिः |
समागमच्छिष्यगणैः परिश्रितः |
तं वीक्ष्य तूष्णीमकृतार्हणादिकं |
रहस्युपासीनमृषिचुकोप ह || ९ ||
तस्मा इमं शापमदादसाधु-
रयं दुरात्माऽकृतबुद्धिरत्र |
विप्रावमन्ता विशतां तमिस्रं |
यथा गजः स्तब्धमतिः स एव || १० ||
श्रीशुक उवाच –
एवं शप्त्वा गतोऽगस्त्यो भगवान् नृप सानुगः |
इन्द्रद्युम्नोऽपि राजर्षिर्दिष्टं तदुपधारयन् || ११ ||
आपंनः कौंजरीं योनिमात्मस्मृतिविनाशिनीम् |
हर्यर्चनानुभावेन यद्गजत्वेऽप्यनुस्मृतिः || १२ ||
एवं विमोक्ष्य गजयूथपमब्जनाभ-
स्तेनापि पारिषदतां गमितेन युक्तः |
गन्धर्वसिद्धविबुधैरनुगीयमान
कर्माऽद्भुतं स्वभुवनं गरुडासनोऽगात् || १३ ||
एवं महाराज तवैरितो मया |
कृष्णानुभावो गजराजमोक्षणम् |
सर्ग्यं यशस्यं कलिकल्मषापहं |
दुःस्वप्ननाशं कुरुवर्य शृण्वताम् || १४ ||
थानुकीर्तयन्त्येतच्छ्रेयस्कामा द्विजातयः |
शुचयः प्रातरुत्थाय दुःस्वप्नाद्युपशान्तये || १५ ||
इदमाह हरिः प्रीतो गजेन्द्रं कुरुसत्तम |
शृण्वतां सर्वभूतानां सर्वभूतमयो विभुः || १६ ||
श्रीभगवानुवाच –
ये मां त्वां च सरश्चेदं गिरिकन्दरकाननम् |
वेत्र कीचक वेणूनां गुल्मानि सुरपादपान् || १७ ||
शृङ्गाणीमानि धिष्ट्यानि ब्रह्मणो मे शिवस्य च |
क्षीरोदं मे प्रियं धाम श्वेतद्वीपं च भास्वरम् || १८ ||
श्रीवत्सं कौस्तुभं मालां गदां कौमोदकीं मम |
सुदर्शनं पाञ्चजन्यं सुपर्णं पतगेश्वरम् || १९ ||
शेषं च मत्कलां सूक्ष्मां श्रियं देवीं मदाश्रयाम् |
ब्रह्माणं नारदमृषिं ध्रुवं प्रह्लादमेव च || २० ||
मत्स्यकूर्मवराहाद्यैरवतारैः कृतानि मे |
कर्माण्यनन्तपुण्यानि सूर्यं सोमं हुताशनम् || २१ ||
प्रणवं सत्यमव्यक्तं गोविप्रान्धर्ममव्ययम् |
दाक्षायणीं धर्मपत्नीं सोमकश्यपयोरपि || २२ ||
गङ्गां सरस्वतीं नन्दां कालिन्दीं सितवारणाम् |
ध्रुवं ब्रह्मऋषीन्सप्त पुण्यश्लोकांश्च मानवान् || २३ ||
उत्थायापररात्रां ते प्रयताः सुसमाहिताः |
स्मरन्ति मम रूपाणि मुच्यन्ते तेऽमहसोऽखिलात् || २४ ||
ये मां स्तुवन्त्यनेनाङ्ग प्रतिबुद्ध्या निशात्यये |
तेषां प्राणात्यये चाहं ददामि विपुलां मतिम् || २५ ||
श्रीशुक उवाच –
इत्यादिश्य ऋषीकेशः प्राध्माय जलोत्तमम् |
हर्षयन्विबुधानीकमारुरोह खगाधिपम् || २६ ||
राजनुदितमेतत्तेता हरेः कर्माघनाशनम् |
गजेन्द्रमोक्षणं दिव्यं रैवतं त्वन्तरं शृणु || २७ ||