ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ
ತ್ರಿಭುವನತಾರಿಣೀ ತರಳತರಂಗೇ |
ಶಂಕರಮೌಳಿವಿಹಾರಿಣಿ ವಿಮಲೇ
ಮಮ ಮತಿರಾಸ್ತಾಂ ತವ ಪದಕಮಲೇ || ೧ ||
ಭಾಗೀರಥಿಸುಖದಾಯಿನಿ ಮಾತ-
-ಸ್ತವ ಜಲಮಹಿಮಾ ನಿಗಮೇ ಖ್ಯಾತಃ |
ನಾಹಂ ಜಾನೇ ತವ ಮಹಿಮಾನಂ
ಪಾಹಿ ಕೃಪಾಮಯಿ ಮಾಮಜ್ಞಾನಮ್ || ೨ ||
ಹರಿಪದಪಾದ್ಯತರಂಗಿಣಿ ಗಂಗೇ
ಹಿಮವಿಧುಮುಕ್ತಾಧವಳತರಂಗೇ |
ದೂರೀಕುರು ಮಮ ದುಷ್ಕೃತಿಭಾರಂ
ಕುರು ಕೃಪಯಾ ಭವಸಾಗರಪಾರಮ್ || ೩ ||
ತವ ಜಲಮಮಲಂ ಯೇನ ನಿಪೀತಂ
ಪರಮಪದಂ ಖಲು ತೇನ ಗೃಹೀತಮ್ |
ಮಾತರ್ಗಂಗೇ ತ್ವಯಿ ಯೋ ಭಕ್ತಃ
ಕಿಲ ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಯಮಃ ಶಕ್ತಃ || ೪ ||
ಪತಿತೋದ್ಧಾರಿಣಿ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೇ
ಖಂಡಿತಗಿರಿವರಮಂಡಿತ ಭಂಗೇ |
ಭೀಷ್ಮಜನನಿ ಹೇ ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ
ಪತಿತನಿವಾರಿಣಿ ತ್ರಿಭುವನಧನ್ಯೇ || ೫ ||
ಕಲ್ಪಲತಾಮಿವ ಫಲದಾಂ ಲೋಕೇ
ಪ್ರಣಮತಿ ಯಸ್ತ್ವಾಂ ನ ಪತತಿ ಶೋಕೇ |
ಪಾರಾವಾರವಿಹಾರಿಣಿ ಗಂಗೇ
ವಿಮುಖಯುವತಿಕೃತತರಳಾಪಾಂಗೇ || ೬ ||
ತವ ಚೇನ್ಮಾತಃ ಸ್ರೋತಃ ಸ್ನಾತಃ
ಪುನರಪಿ ಜಠರೇ ಸೋಽಪಿ ನ ಜಾತಃ |
ನರಕನಿವಾರಿಣಿ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೇ
ಕಲುಷವಿನಾಶಿನಿ ಮಹಿಮೋತ್ತುಂಗೇ || ೭ ||
ಪುನರಸದಂಗೇ ಪುಣ್ಯತರಂಗೇ
ಜಯ ಜಯ ಜಾಹ್ನವಿ ಕರುಣಾಪಾಂಗೇ |
ಇಂದ್ರಮುಕುಟಮಣಿರಾಜಿತಚರಣೇ
ಸುಖದೇ ಶುಭದೇ ಭೃತ್ಯಶರಣ್ಯೇ || ೮ ||
ರೋಗಂ ಶೋಕಂ ತಾಪಂ ಪಾಪಂ
ಹರ ಮೇ ಭಗವತಿ ಕುಮತಿಕಲಾಪಮ್ |
ತ್ರಿಭುವನಸಾರೇ ವಸುಧಾಹಾರೇ
ತ್ವಮಸಿ ಗತಿರ್ಮಮ ಖಲು ಸಂಸಾರೇ || ೯ ||
ಅಲಕಾನಂದೇ ಪರಮಾನಂದೇ
ಕುರು ಕರುಣಾಮಯಿ ಕಾತರವಂದ್ಯೇ |
ತವ ತಟನಿಕಟೇ ಯಸ್ಯ ನಿವಾಸಃ
ಖಲು ವೈಕುಂಠೇ ತಸ್ಯ ನಿವಾಸಃ || ೧೦ ||
ವರಮಿಹ ನೀರೇ ಕಮಠೋ ಮೀನಃ
ಕಿಂ ವಾ ತೀರೇ ಶರಟಃ ಕ್ಷೀಣಃ |
ಅಥವಾ ಶ್ವಪಚೋ ಮಲಿನೋ ದೀನ-
-ಸ್ತವ ನ ಹಿ ದೂರೇ ನೃಪತಿಕುಲೀನಃ || ೧೧ ||
ಭೋ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಪುಣ್ಯೇ ಧನ್ಯೇ
ದೇವಿ ದ್ರವಮಯಿ ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ |
ಗಂಗಾಸ್ತವಮಿಮಮಮಲಂ ನಿತ್ಯಂ
ಪಠತಿ ನರೋ ಯಃ ಸ ಜಯತಿ ಸತ್ಯಮ್ || ೧೨ ||
ಯೇಷಾಂ ಹೃದಯೇ ಗಂಗಾಭಕ್ತಿ-
-ಸ್ತೇಷಾಂ ಭವತಿ ಸದಾ ಸುಖಮುಕ್ತಿಃ |
ಮಧುರಾಕಾಂತಾ ಪಂಚಟಿಕಾಭಿಃ
ಪರಮಾನಂದಕಲಿತಲಲಿತಾಭಿಃ || ೧೩ ||
ಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ ಭವಸಾರಂ
ವಾಂಛಿತಫಲದಂ ವಿಮಲಂ ಸಾರಮ್ |
ಶಂಕರಸೇವಕಶಂಕರರಚಿತಂ
ಪಠತಿ ಸುಖೀ ಸ್ತವ ಇತಿ ಚ ಸಮಾಪ್ತಃ || ೧೪ ||
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
೧. ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ
ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ, ಮೂರು ಭುವನಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸುವ, ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತರಳವಾದ, ಶಂಕರನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಹಾರ ಮಾಡುವ, ವಿಮಳೆ, ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು.
೨. ಭಾಗೀರಥಿ ಸುಖದಾಯಿನಿ
ಭಾಗೀರಥಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುವ ತಾಯಿ, ನಿನ್ನ ನೀರಿನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಕರುಣಾಮಯಿ, ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
೩. ಹರಿಪದಪಾದ್ಯ
ಹರಿಯ ಪಾದದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಿಮವಂತನ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಬಂದ, ಹವಳೆಯಂತಹ ಅಲೆಗಳಿರುವ ಗಂಗೇ, ನನ್ನ ದುಷ್ಕರ್ಮದ ಭಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡು.
೪. ತವ ಜಲಮಮಲಂ
ನಿನ್ನ ನೀರಿನಿಂದ ನನ್ನ ಅಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ತೊಳೆದಾಗ, ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಹೇ ಮಾತೆ ಗಂಗೆ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದಿರುವರೋ, ಅವರನ್ನು ಯಮನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
೫. ಪತಿತೋದ್ಧಾರಿಣಿ
ಪತಿತರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ, ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಒಡೆಯುವ, ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತ ಹೇ ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ, ಮೂರು ಭುವನಗಳಿಗೆ ಧನ್ಯಳಾದ, ಪತಿತರನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಗಂಗೆಗೆ ನಮನ.
೬. ಕಲ್ಪಲತಾ
ಕಲ್ಪಲತೆಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವ, ಯಾರು ನಿನಗೆ ನಮಿಸುವರೋ ಅವರು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರ ಮಾಡುವ, ಯುವತಿಯಂತೆ ತರಳವಾದ ಅಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಂಗೆಗೆ ನಮನ.
೭. ತವ ಚೇನ್ಮಾತಃ
ನಿನ್ನ ಸ್ರೋತಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಜಠರದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ನರಕವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೆ, ಕಲುಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಮಹಿಮೆಯುತಳಾದ ಗಂಗೆಗೆ ನಮನ.
೮. ಪುನರಸದಂಗೇ
ಪುನಃ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಪುಣ್ಯವಾದ ಅಲೆಗಳಿರುವ, ಜಯ ಜಯ ಜಾಹ್ನವಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಂಗಳುಳ್ಳ, ಇಂದ್ರನ ಮುಕುಟದ ಮಣಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಸುಖದಾಯಕಳಾದ, ಶುಭವಾದ, ಭೃತ್ಯರಿಗೆ ಶರಣಾಗತಳಾದ ಗಂಗೆಗೆ ನಮನ.
೯. ರೋಗಂ ಶೋಕಂ ತಾಪಂ
ರೋಗ, ಶೋಕ, ತಾಪ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡುವ, ಕುಮತಿ ಕಲಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಹೇ ಭಗವತಿ, ಮೂರು ಭುವನಗಳ ಸಾರವಾದ, ವಸುಧೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.
೧೦. ಅಲಕಾನಂದೇ
ಅಲಕಾನಂದೆ, ಪರಮಾನಂದೆ, ಹೇ ಕರುಣಾಮಯಿ, ಕಾತರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡು. ನಿನ್ನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರ ನಿವಾಸವಿದೆಯೋ, ಅವರ ನಿವಾಸವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿದೆ.
೧೧. ವರಮಿಹ ನೀರೇ
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನಿಗೆ ವರವೇನು, ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಸವನಿಗೆ ಏನು, ಶ್ವಪಚನಿಗೆ ಅಥವಾ ದೀನನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ನೀನು ದೂರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
೧೨. ಭೋ ಭುವನೇಶ್ವರಿ
ಹೇ ಭುವನೇಶ್ವರಿ, ಪುಣ್ಯವಾದ ಧನ್ಯೆ, ಹೇ ದೇವಿ, ದ್ರವಮಯಿ, ಮುನಿವರಕನ್ಯೆ, ಯಾರು ಈ ಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
೧೩. ಯೇಷಾಂ ಹೃದಯೇ
ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಭಕ್ತಿಯಿರುವುದೋ, ಅವರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಖಮುಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಮಧುರವಾದ ಕಾಂತೆಯು, ಪಂಚತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಲಲಿತೆಯರೊಡನೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.
೧೪. ಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ
ಈ ಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರವು ಭವಸಾರವಾಗಿದೆ, ವಾಂಛಿತ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವ, ವಿಮಲವಾದ, ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಶಂಕರಸೇವಕನಾದ ಶಂಕರರಚಿತವಾದ ಇದನ್ನು ಸುಖಿಯು ಪಠಿಸಿದರೆ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
देवी सुरेश्वरी भगवति गङ्गे
त्रिभुवनतारिणी तरलतरङ्गे |
शङ्करमौळिविहारिणी विमले
मम मतिरास्तां तव पदकमले || १ ||
भागीरथिसुखदायिनी मात-
स्तव जलमहिमा निगमे ख्यातः |
नाहं जाने तव महिमानं
पाहि कृपामयि मामज्ञानम् || २ ||
हरिपदपाद्यतरङ्गिणी गङ्गे
हिमविधुमुक्ताधवलतरङ्गे |
दूरीकुरु मम दुष्कृतिभारं
कुरु कृपया भवसागरपारम् || ३ ||
तव जलममलं येन निपीतं
परमपदं खलु तेन गृहीतम् |
मातर्गङ्गे त्वयि यो भक्तः
किल तं दृष्टुं न यमः शक्तः || ४ ||
पतितोद्धारिणी जाह्नवी गङ्गे
खण्डितगिरिवरमण्डित भङ्गे |
भीष्मजननी हे मुनिवरकन्ये
पतितनिवारिणी त्रिभुवनधन्ये || ५ ||
कल्पलतामिव फलदां लोके
प्रणमति यस्त्वां न पतति शोके |
पारावारविहारिणी गङ्गे
विमुखयुवतिकृततरलापाङ्गे || ६ ||
तव चेन्मातः स्रोतः स्नातः
पुनरपि जठरे सोऽपि न जातः |
नरकनिवारिणी जाह्नवी गङ्गे
कलुषविनाशिनी महिमोत्तुङ्गे || ७ ||
पुनरसदङ्गे पुण्यतरङ्गे
जय जय जाह्नवी करुणापाङ्गे |
इन्द्रमुकुटमणिराजितचरणे
सुखदे शुभदे भृत्यशरण्ये || ८ ||
रोगं शोकं तापं पापं
हर मे भगवति कुमतिकलापम् |
त्रिभुवनसारे वसुधाहारे
त्वमसि गतिर्मम खलु संसारे || ९ ||
अलकानन्दे परमानन्दे
कुरु करुणामयि कातरवन्द्ये |
तव टटनिकटे यस्य निवासः
खलु वैकुण्ठे तस्य निवासः || १० ||
वरमिह नीरे कमठो मीनः
किं वा तीरे शरटः क्षीणः |
अथवा श्वपचो मलिनो दीन-
स्तव न हि दूरे नृपतिकुलीनः || ११ ||
भो भुवनेश्वरी पुण्ये धन्ये
देवी द्रवमयि मुनिवरकन्ये |
गङ्गास्तवमिमममलं नित्यं
पठति नरो यः स जयति सत्यम् || १२ ||
येषां हृदये गङ्गाभक्ति-
स्तेषां भवति सदा सुखमुक्तिः |
मधुराकान्ता पञ्जटिकाभिः
परमानन्दकलितललिताभिः || १३ ||
गङ्गास्तोत्रमिदं भवसारं
वाञ्छितफलदं विमलं सारं |
शङ्करसेवकशङ्कररचितं
पठति सुखी स्तव इति च समाप्तः || १४ ||