ಮಣಿದ್ವೀಪ ವರ್ಣನಂ - ದೇವೀ ಭಾಗವತಂ ಭಾಗ ೩

ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ |
ತದೇವ ದೇವೀಸದನಂ ಮಧ್ಯಭಾಗೇ ವಿರಾಜತೇ |
ಸಹಸ್ರಸ್ತಂಭಸಂಯುಕ್ತಾಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತೇಷು ಮಂಡಪಾಃ || ೧ ||

ಶೃಂಗಾರಮಂಡಪಶ್ಚೈಕೋ ಮುಕ್ತಿಮಂಡಪ ಏವ ಚ |
ಜ್ಞಾನಮಂಡಪಸಂಜ್ಞಸ್ತು ತೃತೀಯಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ || ೨ ||

ಏಕಾಂತಮಂಡಪಶ್ಚೈವ ಚತುರ್ಥಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ |
ನಾನಾವಿತಾನಸಂಯುಕ್ತಾ ನಾನಾಧೂಪೈಸ್ತು ಧೂಪಿತಾಃ || ೩ ||

ಕೋಟಿಸೂರ್ಯಸಮಾಃ ಕಾಂತ್ಯಾ ಭ್ರಾಜಂತೇ ಮಂಡಪಾಃ ಶುಭಾಃ |
ತನ್ಮಂಡಪಾನಾಂ ಪರಿತಃ ಕಾಶ್ಮೀರವನಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ || ೪ ||

ಮಲ್ಲಿಕಾಕುಂದವನಿಕಾ ಯತ್ರ ಪುಷ್ಕಲಕಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ |
ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ ಮೃಗಮದೈಃ ಪೂರಿತಾಸ್ತತ್ಸ್ರವಾ ನೃಪ || ೫ ||

ಮಹಾಪದ್ಮಾಟವೀ ತದ್ವದ್ರತ್ನಸೋಪಾನನಿರ್ಮಿತಾ |
ಸುಧಾರಸೇನ ಸಂಪೂರ್ಣಾ ಗುಂಜನ್ಮತ್ತಮಧುವ್ರತಾ || ೬ ||

ಹಂಸಕಾರಂಡವಾಕೀರ್ಣಾ ಗಂಧಪೂರಿತದಿಕ್ತಟಾ |
ವನಿಕಾನಾಂ ಸುಗಂಧೈಸ್ತು ಮಣಿದ್ವೀಪಂ ಸುವಾಸಿತಮ್ || ೭ ||

ಶೃಂಗಾರಮಂಡಪೇ ದೇವ್ಯೋ ಗಾಯಂತಿ ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ವರೈಃ |
ಸಭಾಸದೋ ದೇವವರಾ ಮಧ್ಯೇ ಶ್ರೀಜಗದಂಬಿಕಾ || ೮ ||

ಮುಕ್ತಿಮಂಡಪಮಧ್ಯೇ ತು ಮೋಚಯತ್ಯನಿಶಂ ಶಿವಾ |
ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶಂ ಕುರುತೇ ತೃತೀಯೇ ನೃಪ ಮಂಡಪೇ || ೯ ||

ಚತುರ್ಥಮಂಡಪೇ ಚೈವ ಜಗದ್ರಕ್ಷಾವಿಚಿಂತನಮ್ |
ಮಂತ್ರಿಣೀಸಹಿತಾ ನಿತ್ಯಂ ಕರೋತಿ ಜಗದಂಬಿಕಾ || ೧೦ ||

ಚಿಂತಾಮಣಿಗೃಹೇ ರಾಜನ್ ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕೈಃ ಪರೈಃ |
ಸೋಪಾನೈರ್ದಶಭಿರ್ಯುಕ್ತೋ ಮಂಚಕೋಽಪ್ಯಧಿರಾಜತೇ || ೧೧ ||

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ರುದ್ರಶ್ಚ ಈಶ್ವರಶ್ಚ ಸದಾಶಿವಃ |
ಏತೇ ಮಂಚಖುರಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಫಲಕಸ್ತು ಸದಾಶಿವಃ || ೧೨ ||

ತಸ್ಯೋಪರಿ ಮಹಾದೇವೋ ಭುವನೇಶೋ ವಿರಾಜತೇ |
ಯಾ ದೇವೀ ನಿಜಲೀಲಾರ್ಥಂ ದ್ವಿಧಾಭೂತಾ ಬಭೂವ ಹ || ೧೩ ||

ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದೌ ತು ಸ ಏವಾಯಂ ತದರ್ಧಾಂಗೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ |
ಕಂದರ್ಪದರ್ಪನಾಶೋದ್ಯತ್ಕೋಟಿಕಂದರ್ಪಸುಂದರಃ || ೧೪ ||

ಪಂಚವಕ್ತ್ರಸ್ತ್ರಿನೇತ್ರಶ್ಚ ಮಣಿಭೂಷಣಭೂಷಿತಃ |
ಹರಿಣಾಭೀತಿಪರಶೂನ್ವರಂ ಚ ನಿಜಬಾಹುಭಿಃ || ೧೫ ||

ದಧಾನಃ ಷೋಡಶಾಬ್ದೋಽಸೌ ದೇವಃ ಸರ್ವೇಶ್ವರೋ ಮಹಾನ್ |
ಕೋಟಿಸೂರ್ಯಪ್ರತೀಕಾಶಶ್ಚಂದ್ರಕೋಟಿಸುಶೀತಲಃ || ೧೬ ||

ಶುದ್ಧಸ್ಫಟಿಕಸಂಕಾಶಸ್ತ್ರಿನೇತ್ರಃ ಶೀತಲದ್ಯುತಿಃ |
ವಾಮಾಂಕೇ ಸಂನಿಷಂಣಾಸ್ಯ ದೇವೀ ಶ್ರೀಭುವನೇಶ್ವರೀ || ೧೭ ||

ನವರತ್ನಗಣಾಕೀರ್ಣಕಾಂಚೀದಾಮವಿರಾಜಿತಾ |
ತಪ್ತಕಾಂಚನಸಂನದ್ಧವೈದೂರ್ಯಾಂಗದಭೂಷಣಾ || ೧೮ ||

ಕನಚ್ಛ್ರೀಚಕ್ರತಾಟಂಕವಿಟಂಕವದನಾಂಬುಜಾ |
ಲಲಾಟಕಾಂತಿವಿಭವವಿಜಿತಾರ್ಧಸುಧಾಕರಾ || ೧೯ ||

ಬಿಂಬಕಾಂತಿತಿರಸ್ಕಾರಿರದಚ್ಛದವಿರಾಜಿತಾ |
ಲಸತ್ಕುಂಕುಮಕಸ್ತೂರೀತಿಲಕೋದ್ಭಾಸಿತಾನನಾ || ೨೦ ||

ದಿವ್ಯಚೂಡಾಮಣಿಸ್ಫಾರಚಂಚಚ್ಚಂದ್ರಕಸೂರ್ಯಕಾ |
ಉದ್ಯತ್ಕವಿಸಮಸ್ವಚ್ಛನಾಸಾಭರಣಭಾಸುರಾ || ೨೧ ||

ಚಿಂತಾಕಲಂಬಿತಸ್ವಚ್ಛಮುಕ್ತಾಗುಚ್ಛವಿರಾಜಿತಾ |
ಪಾಟೀರಪಂಕಕರ್ಪೂರಕುಂಕುಮಾಲಂಕೃತಸ್ತನೀ || ೨೨ ||

ವಿಚಿತ್ರವಿವಿಧಾಕಲ್ಪಾ ಕಂಬುಸಂಕಾಶಕಂಧರಾ |
ದಾಡಿಮೀಫಲಬೀಜಾಭದಂತಪಂಕ್ತಿವಿರಾಜಿತಾ || ೨೩ ||

ಅನರ್ಘ್ಯರತ್ನಘಟಿತಮುಕುಟಾಂಚಿತಮಸ್ತಕಾ |
ಮತ್ತಾಲಿಮಾಲಾವಿಲಸದಲಕಾಢ್ಯಮುಖಾಂಬುಜಾ || ೨೪ ||

ಕಳಂಕಕಾರ್ಶ್ಯನಿರ್ಮುಕ್ತಶರಚ್ಚಂದ್ರನಿಭಾನನಾ |
ಜಾಹ್ನವೀಸಲಿಲಾವರ್ತಶೋಭಿನಾಭಿವಿಭೂಷಿತಾ || ೨೫ ||

ಮಾಣಿಕ್ಯಶಕಲಾಬದ್ಧಮುದ್ರಿಕಾಂಗುಳಿಭೂಷಿತಾ |
ಪುಂಡರೀಕದಳಾಕಾರನಯನತ್ರಯಸುಂದರೀ || ೨೬ ||

ಕಲ್ಪಿತಾಚ್ಛಮಹಾರಾಗಪದ್ಮರಾಗೋಜ್ಜ್ವಲಪ್ರಭಾ |
ರತ್ನಕಿಂಕಿಣಿಕಾಯುಕ್ತರತ್ನಕಂಕಣಶೋಭಿತಾ || ೨೭ ||

ಮಣಿಮುಕ್ತಾಸರಾಪಾರಲಸತ್ಪದಕಸಂತತಿಃ |
ರತ್ನಾಂಗುಳಿಪ್ರವಿತತಪ್ರಭಾಜಾಲಲಸತ್ಕರಾ || ೨೮ ||

ಕಂಚುಕೀಗುಂಫಿತಾಪಾರನಾನಾರತ್ನತತಿದ್ಯುತಿಃ |
ಮಲ್ಲಿಕಾಮೋದಿಧಮ್ಮಿಲ್ಲಮಲ್ಲಿಕಾಲಿಸರಾವೃತಾ || ೨೯ ||

ಸುವೃತ್ತನಿಬಿಡೋತ್ತುಂಗಕುಚಭಾರಾಲಸಾ ಶಿವಾ |
ವರಪಾಶಾಂಕುಶಾಭೀತಿಲಸದ್ಬಾಹುಚತುಷ್ಟಯಾ || ೩೦ ||

ಸರ್ವಶೃಂಗಾರವೇಷಾಢ್ಯಾ ಸುಕುಮಾರಾಂಗವಲ್ಲರೀ |
ಸೌಂದರ್ಯಧಾರಾಸರ್ವಸ್ವಾ ನಿರ್ವ್ಯಾಜಕರುಣಾಮಯೀ || ೩೧ ||

ನಿಜಸಂಲ್ಲಾಪಮಾಧುರ್ಯವಿನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಿತಕಚ್ಛಪೀ |
ಕೋಟಿಕೋಟಿರವೀಂದೂನಾಂ ಕಾಂತಿಂ ಯಾ ಬಿಭ್ರತೀ ಪರಾ || ೩೨ ||

ನಾನಾಸಖೀಭಿರ್ದಾಸೀಭಿಸ್ತಥಾ ದೇವಾಂಗನಾದಿಭಿಃ |
ಸರ್ವಾಭಿರ್ದೇವತಾಭಿಸ್ತು ಸಮಂತಾತ್ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಾ || ೩೩ ||

ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತ್ಯಾ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತ್ಯಾ ಸಮನ್ವಿತಾ |
ಲಜ್ಜಾ ತುಷ್ಟಿಸ್ತಥಾ ಪುಷ್ಟಿಃ ಕೀರ್ತಿಃ ಕಾಂತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ || ೩೪ ||

ಬುದ್ಧಿರ್ಮೇಧಾ ಸ್ಮೃತಿರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಮೂರ್ತಿಮತ್ಯೋಽಂಗನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ |
ಜಯಾ ಚ ವಿಜಯಾ ಚೈವಾಪ್ಯಜಿತಾ ಚಾಪರಾಜಿತಾ || ೩೫ ||

ನಿತ್ಯಾ ವಿಲಾಸಿನೀ ದೋಗ್ಧ್ರೀ ತ್ವಘೋರಾ ಮಂಗಳಾ ನವಾ |
ಪೀಠಶಕ್ತಯ ಏಟಾಸ್ತು ಸೇವಂತೇ ಯಾಂ ಪರಾಂಬಿಕಾಮ್ || ೩೬ ||

ಯಸ್ಯಾಸ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವಭಾಗೇ ಸ್ತೋ ನಿಧೀ ತೌ ಶಂಖಪದ್ಮಕೌ |
ನವರತ್ನವಹಾ ನದ್ಯಸ್ತಥಾ ವೈ ಕಾಂಚನಸ್ರವಾಃ || ೩೭ ||

ಸಪ್ತಧಾತುವಹಾ ನದ್ಯೋ ನಿಧಿಭ್ಯಾಂ ತು ವಿನಿರ್ಗತಾಃ |
ಸುಧಾಸಿಂಧ್ವಂತಗಾಮಿನ್ಯಸ್ತಾಃ ಸರ್ವಾ ನೃಪಸತ್ತಮ || ೩೮ ||

ಸಾ ದೇವೀ ಭುವನೇಶಾನೀ ತದ್ವಾಮಾಂಕೇ ವಿರಾಜತೇ |
ಸರ್ವೇಶತ್ವಂ ಮಹೇಶಸ್ಯ ಯತ್ಸಂಗಾದೇವ ನಾನ್ಯಥಾ || ೩೯ ||

ಚಿಂತಾಮಣಿಗೃಹಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಶೃಣು ಭೂಮಿಪ |
ಸಹಸ್ರಯೋಜನಾಯಾಮಂ ಮಹಾಂತಸ್ತತ್ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ || ೪೦ ||

ತದುತ್ತರೇ ಮಹಾಶಾಲಾಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದ್ದ್ವಿಗುಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ |
ಅಂತರಿಕ್ಷಗತಂ ತ್ವೇತಂನಿರಾಧಾರಂ ವಿರಾಜತೇ || ೪೧ ||

ಸಂಕೋಚಶ್ಚ ವಿಕಾಶಶ್ಚ ಜಾಯತೇಽಸ್ಯ ನಿರಂತರಮ್ |
ಪಟವತ್ಕಾರ್ಯವಶತಃ ಪ್ರಳಯೇ ಸರ್ಜನೇ ತಥಾ || ೪೨ ||

ಶಾಲಾನಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಕಾಂತಿಪರಾವಧಿ |
ಚಿಂತಾಮಣಿಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ಟಂ ಯತ್ರ ದೇವೀ ಮಹೋಮಯೀ || ೪೩ ||

ಯೇ ಯೇ ಉಪಾಸಕಾಃ ಸಂತಿ ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವರ್ತಿನಃ |
ದೇವೇಷು ನಾಗಲೋಕೇಷು ಮನುಷ್ಯೇಷ್ವಿತರೇಷು ಚ || ೪೪ ||

ಶ್ರೀದೇವ್ಯಾಸ್ತೇ ಚ ಸರ್ವೇಽಪಿ ವ್ರಜಂತ್ಯತ್ರೈವ ಭೂಮಿಪ |
ದೇವೀಕ್ಷೇತ್ರೇ ಯೇ ತ್ಯಜಂತಿ ಪ್ರಾಣಾಂದೇವ್ಯರ್ಚನೇ ರತಾಃ || ೪೫ ||

ತೇ ಸರ್ವೇ ಯಾಂತಿ ತತ್ರೈವ ಯತ್ರ ದೇವೀ ಮಹೋತ್ಸವಾ |
ಘೃತಕುಲ್ಯಾ ದುಗ್ಧಕುಲ್ಯಾ ದಧಿಕುಲ್ಯಾ ಮಧುಸ್ರವಾಃ || ೪೬ ||

ಸ್ಯಂದಂತಿ ಸರಿತಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಥಾಮೃತವಹಾಃ ಪರಾಃ |
ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸವಹಾಃ ಕಾಶ್ಚಿಜ್ಜಂಬೂರಸವಹಾಃ ಪರಾಃ || ೪೭ ||

ಆಮ್ರೇಕ್ಷುರಸವಾಹಿನ್ಯೋ ನದ್ಯಸ್ತಾಸ್ತು ಸಹಸ್ರಶಃ |
ಮನೋರಥಫಲಾ ವೃಕ್ಷಾ ವಾಪ್ಯಃ ಕೂಪಾಸ್ತಥೈವ ಚ || ೪೮ ||

ಯಥೇಷ್ಟಪಾನಫಲದಾ ನ ನ್ಯೂನಂ ಕಿಂಚಿದಸ್ತಿ ಹಿ |
ನ ರೋಗಪಲಿತಂ ವಾಪಿ ಜರಾ ವಾಪಿ ಕದಾಚನ || ೪೯ ||

ನ ಚಿಂತಾ ನ ಚ ಮಾತ್ಸರ್ಯಂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿಕಂ ತಥಾ |
ಸರ್ವೇ ಯುವಾನಃ ಸಸ್ತ್ರೀಕಾಃ ಸಹಸ್ರಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸಃ || ೫೦ ||

ಭಜಂತಿ ಸತತಂ ದೇವೀಂ ತತ್ರ ಶ್ರೀಭುವನೇಶ್ವರೀಮ್ |
ಕೇಚಿತ್ಸಲೋಕತಾಪಂನಾಃ ಕೇಚಿತ್ಸಾಮೀಪ್ಯತಾಂ ಗತಾಃ || ೫೧ ||

ಸರೂಪತಾಂ ಗತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಸಾರ್ಷ್ಟಿತಾಂ ಚ ಪರೇ ಗತಾಃ |
ಯಾ ಯಾಸ್ತು ದೇವತಾಸ್ತತ್ರ ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವರ್ತಿನಾಮ್ || ೫೨ ||

ಸಮಷ್ಟಯಃ ಸ್ಥಿತಾಸ್ತಾಸ್ತು ಸೇವಂತೇ ಜಗದೀಶ್ವರೀಮ್ |
ಸಪ್ತಕೋಟಿಮಹಾಮಂತ್ರಾ ಮೂರ್ತಿಮಂತ ಉಪಾಸತೇ || ೫೩ ||

ಮಹಾವಿದ್ಯಾಶ್ಚ ಸಕಲಾಃ ಸಾಮ್ಯಾವಸ್ಥಾತ್ಮಿಕಾಂ ಶಿವಾಮ್ |
ಕಾರಣಬ್ರಹ್ಮರೂಪಾಂ ತಾಂ ಮಾಯಾಶಬಲವಿಗ್ರಹಾಮ್ || ೫೪ ||

ಇತ್ಥಂ ರಾಜನ್ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಣಿದ್ವೀಪಂ ಮಹತ್ತರಮ್ |
ನ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರೌ ನೋ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಟಯೋಽಗ್ನಿಸ್ತಥೈವ ಚ || ೫೫ ||

ಏತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಕೋಟ್ಯಂಶಕೋಟ್ಯಂಶೇನಾಪಿ ತೇ ಸಮಾಃ |
ಕ್ವಚಿದ್ವಿದ್ರುಮಸಂಕಾಶಂ ಕ್ವಚಿನ್ಮರಕತಚ್ಛವಿ || ೫೬ ||

ವಿದ್ಯುದ್ಭಾನುಸಮಚ್ಛಾಯಂ ಮಧ್ಯಸೂರ್ಯಸಮಂ ಕ್ವಚಿತ್ |
ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಟಿಮಹಾಧಾರಾ ಸಾರಕಾಂತಿತತಂ ಕ್ವಚಿತ್ || ೫೭ ||

ಕ್ವಚಿತ್ಸಿಂದೂರನೀಲೇಂದ್ರಮಾಣಿಕ್ಯಸದೃಶಚ್ಛವಿ |
ಹೀರಸಾರಮಹಾಗರ್ಭಧಗದ್ಧಗಿತದಿಕ್ತಟಮ್ || ೫೮ ||

ಕಾಂತ್ಯಾ ದಾವಾನಲಸಮಂ ತಪ್ತಕಾಂಚನಸಂನಿಭಮ್ |
ಕ್ವಚಿಚ್ಚಂದ್ರೋಪಲೋದ್ಗಾರಂ ಸೂರ್ಯೋದ್ಗಾರಂ ಚ ಕುತ್ರಚಿತ್ || ೫೯ ||

ರತ್ನಶೃಂಗಿಸಮಾಯುಕ್ತಂ ರತ್ನಪ್ರಾಕಾರಗೋಪುರಮ್ |
ರತ್ನಪತ್ರೈ ರತ್ನಫಲೈರ್ವೃಕ್ಷೈಶ್ಚ ಪರಿಮಂಡಿತಮ್ || ೬೦ ||

ನೃತ್ಯನ್ಮಯೂರಸಂಘೈಶ್ಚ ಕಪೋತರಣಿತೋಜ್ಜ್ವಲಮ್ |
ಕೋಕಿಲಾಕಾಕಲೀಲಾಪೈಃ ಶುಕಲಾಪೈಶ್ಚ ಶೋಭಿತಮ್ || ೬೧ ||

ಸುರಮ್ಯರಮಣೀಯಾಂಬುಲಕ್ಷಾವಧಿಸರೋವೃತಮ್ |
ತನ್ಮಧ್ಯಭಾಗವಿಲಸದ್ವಿಕಚದ್ರತ್ನಪಂಕಜೈಃ || ೬೨ ||

ಸುಗಂಧಿಭಿಃ ಸಮಂತಾತ್ತು ವಾಸಿತಂ ಶತಯೋಜನಮ್ |
ಮಂದಮಾರುತಸಂಭಿಂನಚಲದ್ದ್ರುಮಸಮಾಕುಲಮ್ || ೬೩ ||

ಚಿಂತಾಮಣಿಸಮೂಹಾನಾಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾ ವಿತತಾಂಬರಮ್ |
ರತ್ನಪ್ರಭಾಭಿರಭಿತೋ ಧಗದ್ಧಗಿತದಿಕ್ತಟಮ್ || ೬೪ ||

ವೃಕ್ಷವ್ರಾತಮಹಾಗಂಧವಾತವ್ರಾತಸುಪೂರಿತಮ್ |
ಧೂಪಧೂಪಾಯಿತಂ ರಾಜನ್ಮಣಿದೀಪಾಯುತೋಜ್ಜ್ವಲಮ್ || ೬೫ ||

ಮಣಿಜಾಲಕಸಚ್ಛಿದ್ರತರಲೋದರಕಾಂತಿಭಿಃ |
ದಿಙ್ಮೋಹಜನಕಂ ಚೈತದ್ದರ್ಪಣೋದರಸಂಯುತಮ್ || ೬೬ ||

ಐಶ್ವರ್ಯಸ್ಯ ಸಮಗ್ರಸ್ಯ ಶೃಂಗಾರಸ್ಯಾಖಿಲಸ್ಯ ಚ |
ಸರ್ವಜ್ಞತಾಯಾಃ ಸರ್ವಾಯಾಸ್ತೇಜಸಶ್ಚಾಖಿಲಸ್ಯ ಚ || ೬೭ ||

ಪರಾಕ್ರಮಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮಗುಣಸ್ಯ ಚ |
ಸಕಲಾಯಾ ದಯಾಯಾಶ್ಚ ಸಮಾಪ್ತಿರಿಹ ಭೂಪತೇ || ೬೮ ||

ರಾಜ್ಞ ಆನಂದಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಂತಭೂಮಿಷು |
ಆನಂದಾ ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇಽತ್ರೈವಾಂತರ್ಭವಂತಿ ಹಿ || ೬೯ ||

ಇತಿ ತೇ ವರ್ಣಿತಂ ರಾಜನ್ಮಣಿದ್ವೀಪಂ ಮಹತ್ತರಮ್ |
ಮಹಾದೇವ್ಯಾಃ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸರ್ವಲೋಕೋತ್ತಮೋತ್ತಮಮ್ || ೭೦ ||

ಏತಸ್ಯ ಸ್ಮರಣಾತ್ಸದ್ಯಃ ಸರ್ವಂ ಪಾಪಂ ವಿನಶ್ಯತಿ |
ಪ್ರಾಣೋತ್ಕ್ರಮಣಸಂಧೌ ತು ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತತ್ರೈವ ಗಚ್ಛತಿ || ೭೧ ||

ಅಧ್ಯಾಯಪಂಚಕಂ ತ್ವೇತತ್ಪಠೇಂನಿತ್ಯಂ ಸಮಾಹಿತಃ |
ಭೂತಪ್ರೇತಪಿಶಾಚಾದಿಬಾಧಾ ತತ್ರ ಭವೇಂನ ಹಿ || ೭೨ ||

ನವೀನಗೃಹನಿರ್ಮಾಣೇ ವಾಸ್ತುಯಾಗೇ ತಥೈವ ಚ |
ಪಠಿತವ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಕಳ್ಯಾಣಂ ತೇನ ಜಾಯತೇ || ೭೩ ||

ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸ ಮುನಿಗಳು ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಮಣಿದ್ವೀಪದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭಾಗವು ಚಿಂತಾಮಣಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಶಿವನ ವೈಭವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳು:

1. ದೇವೀ ಸದನದ ನಾಲ್ಕು ಮಂಟಪಗಳು

• ಶೃಂಗಾರ ಮಂಟಪ: ದೇವಿಯು ವಿವಿಧ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ
• ಮುಕ್ತಿ ಮಂಟಪ: ದೇವಿ ಶಿವನಿಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳ
• ಜ್ಞಾನ ಮಂಟಪ: ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳ
• ಏಕಾಂತ ಮಂಟಪ: ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ

2. ಚಿಂತಾಮಣಿ ಗೃಹದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು

• ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಎತ್ತರದ ಹತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು
• ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮಂಚ
• ಸಂಕೋಚ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ ಗುಣವುಳ್ಳ ಅದ್ಭುತ ಗೃಹ

3. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರರು ಮಂಚದ ಕಾಲುಗಳು

• ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಈಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವರು ಮಂಚದ ಕಾಲುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ
• ಸದಾಶಿವನು ಫಲಕವಾಗಿದ್ದಾನೆ
• ಮಹಾದೇವರು ದೇವಿಯ ಲೀಲೆಗಾಗಿ ಎರಡಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು

4. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯ ವರ್ಣನೆ

• ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮುಖಮಾಲೆ
• ನವರತ್ನ, ಕಾಂಚನ, ವೈದೂರ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳು
• ಕುಂಕುಮ, ಕಸ್ತೂರಿ, ತಿಲಕದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಮುಖ
• ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಅಭಯ, ವರದ ಚತುರ್ಬಾಹುಗಳು

5. ದೇವಿಯ ಪೀಠ ಶಕ್ತಿಯರು

ಇಚ್ಛಾ, ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ:

• ಲಜ್ಜೆ, ತೃಪ್ತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಕಾಂತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ದಯೆ
• ಬುದ್ಧಿ, ಮೇಧಾ, ಸ್ಮೃತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂರ್ತಿಮತಿಯರು
• ಜಯಾ, ವಿಜಯಾ, ಅಜಿತಾ, ಅಪರಾಜಿತಾ

6. ದೇವಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿಧಿಗಳು

• ಶಂಖ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ನಿಧಿಗಳು
• ನವರತ್ನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ನದಿಗಳು
• ಕಾಂಚನ ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳು
• ಸಪ್ತಧಾತು ವಾಹಿನಿಗಳು

7. ಮಣಿದ್ವೀಪದ ವೈಭವ

• ಘೃತ, ದುಗ್ಧ, ದಧಿ, ಮಧು ಸ್ರವಿಸುವ ನದಿಗಳು
• ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ, ಜಂಬೂರಸ, ಆಮ್ರಕ್ಷುರಸ ವಾಹಿನಿಗಳು
• ಮನೋರಥ ಫಲದ ವೃಕ್ಷಗಳು
• ಯಥೇಷ್ಟ ಪಾನ, ಫಲ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ವನಗಳು

8. ಮಣಿದ್ವೀಪದ ವಾಸಿಗಳು

• ಯೌವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರು
• ಯಾವುದೇ ರೋಗ, ವಾರ್ಧಕ್ಯವಿಲ್ಲದವರು
• ಚಿಂತೆ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧಗಳಿಲ್ಲದವರು
• ಸಹಸ್ರಾದಿ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು

9. ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ದೇವತೆಗಳು

• ಸಪ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮೂರ್ತಿಮತ್ ಉಪಾಸಿಸುವವರು
• ಮಹಾವಿದ್ಯಾರೂಪಿಣಿ ಶಿವಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು

10. ಮಣಿದ್ವೀಪದ ಪ್ರಕಾಶ

• ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಟಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶ
• ವಿದ್ಯುದ್ಭಾನು ಸಮ ಛಾಯೆ
• ಹೀರೆ, ಮರಕತ, ಸಿಂದೂರ, ನೀಲಮಣಿಗಳ ಪ್ರಕಾಶ
• ದಾವಾನಲ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರೋದಯದ ಸಮ ತೇಜಸ್ಸು

11. ರತ್ನಮಯ ಅಲಂಕಾರ

• ರತ್ನಶೃಂಗಿ, ರತ್ನಪ್ರಾಕಾರ, ರತ್ನಗೋಪುರ
• ರತ್ನಪತ್ರ, ರತ್ನಫಲ, ರತ್ನವೃಕ್ಷಗಳು
• ನೃತ್ಯ ಮಯೂರ, ಕಪೋತ, ಕೋಕಿಲ, ಶುಕ ಲತೆಗಳು
• ಕಮಲದ ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ವನಗಳು

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲಗಳು:

• ಈ ಪಠನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ
• ಪ್ರಾಣೋತ್ಕ್ರಮಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ
• ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ಪಿಶಾಚಾದಿ ಬಾಧೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ
• ಹೊಸ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ವಾಸ್ತು ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದರೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ