ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್

ಓಂ ಸಹ ನಾವವತು |
ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು
ಅಥ ಪೈಪ್ಪಲಾದೋ ಭಗವಾನ್ ಭೋ ಕಿಮಾದೌ ಕಿಂ ಜಾತಮಿತಿ |
ಸದ್ಯೋ ಜಾತಮಿತಿ |
ಕಿಂ ಭಗವ ಇತಿ |
ಅಘೋರ ಇತಿ |
ಕಿಂ ಭಗವ ಇತಿ |
ವಾಮದೇವ ಇತಿ |
ಕಿಂ ವಾ ಪುನರಿಮೇ ಭಗವ ಇತಿ |
ತತ್ಪುರುಷ ಇತಿ |
ಕಿಂ ವಾ ಪುನರಿಮೇ ಭಗವ ಇತಿ |
ಸರ್ವೇಷಾಂ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರೇರಯಿತಾ ಈಶಾನ ಇತಿ |
ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೇವಯೋನಿನಾಮ್ || ೧ ||

ಕತಿ ವರ್ಣಾಃ |
ಕತಿ ಭೇದಾಃ |
ಕತಿ ಶಕ್ತಯಃ |
ಯತ್ಸರ್ವಂ ತದ್ಗುಹ್ಯಮ್ || ೨ ||

ತಸ್ಮೈ ನಮೋ ಮಹಾದೇವಾಯ ಮಹಾರುದ್ರಾಯ || ೩ ||

ಪ್ರೋವಾಚ ತಸ್ಮೈ ಭಗವಾನ್ಮಹೇಶಃ || ೪ ||

ಗೋಪ್ಯಾದ್ಗೋಪ್ಯತರಂ ಲೋಕೇ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಶೃಣು ಶಾಕಲ |
ಸದ್ಯೋಜಾತಂ ಮಹೀ ಪೂಷಾ ರಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತ್ರಿವೃತ್ ಸ್ವರಃ || ೫ ||

ಋಗ್ವೇದೋ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಂ ಚ ಮಂತ್ರಾಃ ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಸ್ತಥಾ |
ವರ್ಣಂ ಪೀತಂ ಕ್ರಿಯಾ ಶಕ್ತಿಃ ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಮ್ || ೬ ||

ಅಘೋರಂ ಸಲಿಲಂ ಚಂದ್ರಂ ಗೌರೀ ವೇದದ್ವಿತೀಯಕಮ್ |
ನೀರದಾಭಂ ಸ್ವರಂ ಸಾಂದ್ರಂ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿರುದಾಹೃತಮ್ || ೭ ||

ಪಞ್ಚಾಶದ್ವರ್ಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಸ್ಥಿತಿರಿಚ್ಛಾಕ್ರಿಯಾನ್ವಿತಮ್ |
ಶಕ್ತಿರಕ್ಷಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವಾಘೌಘವಿನಾಶನಮ್ || ೮ ||

ಸರ್ವದುಷ್ಟಪ್ರಶಮನಂ ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಫಲಪ್ರದಮ್ || ೯ ||

ವಾಮದೇವಂ ಮಹಾಬೋಧದಾಯಕಂ ಪಾವಕಾತ್ಮಕಮ್ |
ವಿದ್ಯಾಲೋಕಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಭಾನುಕೋಟಿಸಮಪ್ರಭಮ್ || ೧೦ ||

ಪ್ರಸಂನಂ ಸಾಮವೇದಾಖ್ಯಂ ಗಾನಾಷ್ಟಕಸಮನ್ವಿತಮ್ |
ಧೀರಸ್ವರಮಧೀನಂ ಚಾಹವನೀಯಮನುತ್ತಮಮ್ || ೧೧ ||

ಜ್ಞಾನಸಂಹಾರಸಂಯುಕ್ತಂ ಶಕ್ತಿದ್ವಯಸಮನ್ವಿತಮ್ |
ವರ್ಣಂ ಶುಕ್ಲಂ ತಮೋಮಿಶ್ರಂ ಪೂರ್ಣಬೋಧಕರಂ ಸ್ವಯಮ್ || ೧೨ ||

ಧಾಮತ್ರಯನಿಯಂತಾರಂ ಧಾಮತ್ರಯಸಮನ್ವಿತಮ್ |
ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯದಂ ನೃಣಾಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಫಲಪ್ರದಮ್ || ೧೩ ||

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಸಮಾಯುಕ್ತಮಷ್ಟಪತ್ರಾಂತರಸ್ಥಿತಮ್ || ೧೪ ||

ಯತ್ತತ್ತತ್ಪುರುಷಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾಯುಮಂಡಲಸಂವೃತಮ್ |
ಪಞ್ಚಾಗ್ನಿನಾ ಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿನಿಯಾಮಕಮ್ || ೧೫ ||

ಪಞ್ಚಾಶತ್ಸ್ವರವರ್ಣಾಖ್ಯಮಥರ್ವವೇದಸ್ವರೂಪಕಮ್ |
ಕೋಟಿಕೋಟಿಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾಖಂಡವಿಗ್ರಹಮ್ || ೧೬ ||

ವರ್ಣಂ ರಕ್ತಂ ಕಾಮದಂ ಚ ಸರ್ವಾಧಿವ್ಯಾಧಿಭೇಷಜಮ್ |
ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಲಯಾದೀನಾಂ ಕಾರಣಂ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಧೃಕ್ || ೧೭ ||

ಅವಸ್ಥಾತ್ರಿತಯಾತೀತಂ ತುರೀಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್ |
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವಾದಿಭಿಃ ಸೇವ್ಯಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಜನಕಂ ಪರಮ್ || ೧೮ ||

ಈಶಾನಂ ಪರಮಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪ್ರೇರಕಂ ಬುದ್ಧಿಸಾಕ್ಷಿಣಮ್ |
ಆಕಾಶಾತ್ಮಕಮವ್ಯಕ್ತಮೋಂಕಾರಸ್ವರಭೂಷಿತಮ್ || ೧೯ ||

ಸರ್ವದೇವಮಯಂ ಶಾಂತಂ ಶಾಂತ್ಯತೀತಂ ಸ್ವರಾದ್ಬಹಿಃ |
ಅಕಾರಾದಿಸ್ವರಾಧ್ಯಕ್ಷಮಾಕಾಶಮಯವಿಗ್ರಹಮ್ || ೨೦ ||

ಪಞ್ಚಕೃತ್ಯನಿಯಂತಾರಂ ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕಂ ಬೃಹತ್ || ೨೧ ||

ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮೋಪಸಂಹಾರಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ |
ಸ್ವಮಾಯಾವೈಭವಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಸಂಹೃತ್ಯ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಃ || ೨೨ ||

ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕಾತೀತೋ ಭಾಸತೇ ಸ್ವಸ್ವತೇಜಸಾ |
ಆದಾವಂತೇ ಚ ಮಧ್ಯೇ ಚ ಭಾಸತೇ ನಾನ್ಯಹೇತುನಾ || ೨೩ ||

ಮಾಯಯಾ ಮೋಹಿತಾಃ ಶಂಭೋರ್ಮಹಾದೇವಂ ಜಗದ್ಗುರುಮ್ |
ನ ಜಾನಂತಿ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಮ್ |
ನ ಸಂದೃಶೇ ತಿಷ್ಠತಿ ರೂಪಮಸ್ಯ ಪರಾತ್ಪರಂ ಪುರುಷಂ ವಿಶ್ವಧಾಮ || ೨೪ ||

ಯೇನ ಪ್ರಕಾಶತೇ ವಿಶ್ವಂ ಯತ್ರೈವ ಪ್ರವಿಲೀಯತೇ |
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಂ ಶಾಂತಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಪರಂ ಪದಮ್ || ೨೫ ||

ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಮಿದಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸದ್ಯೋಜಾತಾದಿಪೂರ್ವಕಮ್ |
ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೂಯತೇ ಯಚ್ಚ ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕಂ ಸ್ವಯಮ್ || ೨೬ ||

ಪಞ್ಚಧಾ ವರ್ತಮಾನಂ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್ |
ಬ್ರಹ್ಮಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಈಶಾನಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ || ೨೭ ||

ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕಂ ಸರ್ವಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಪ್ರವಿಲಾಪ್ಯ ಚ |
ಸೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ಜಾನೀಯಾದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಮೃತೋ ಭವೇತ್ || ೨೮ ||

ಇತ್ಯೇತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಜಾನೀಯಾದ್ಯಃ ಸ ಮುಕ್ತೋ ನ ಸಂಶಯಃ || ೨೯ ||

ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಮಯಂ ಶಂಭುಂ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಮ್ |
ನಕಾರಾದಿಯಕಾರಾಂತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಂ ಜಪೇತ್ || ೩೦ ||

ಸರ್ವಂ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವತಃ || ೩೧ ||

ಪಞ್ಚಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಿಕೀಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಯೋಽಧೀತೇ ಭಕ್ತಿಭಾವಿತಃ |
ಸ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಕತಾಮೇತ್ಯ ಭಾಸತೇ ಪಞ್ಚಧಾ ಸ್ವಯಮ್ || ೩೨ ||

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾದೇವೋ ಗಾಲವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ |
ಕೃಪಾಂ ಚಕಾರ ತತ್ರೈವ ಸ್ವಾಂತರ್ಧಿಮಗಮತ್ ಸ್ವಯಮ್ || ೩೩ ||

ಯಸ್ಯ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರೇಣಾಶ್ರುತಮೇವ ಶ್ರುತಂ ಭವೇತ್ |
ಅಮತಂ ಚ ಮತಂ ಜ್ಞಾತಮವಿಜ್ಞಾತಂ ಚ ಶಾಕಲ || ೩೪ ||

ಏಕೇನೈವ ತು ಪಿಂಡೇನ ಮೃತ್ತಿಕಾಯಾಶ್ಚ ಗೌತಮ |
ವಿಜ್ಞಾತಂ ಮೃಣ್ಮಯಂ ಸರ್ವಂ ಮೃದಭಿನ್ನಂ ಹಿ ಕಾರ್ಯಕಮ್ || ೩೫ ||

ಏಕೇನ ಲೋಹಮಣಿನಾ ಸರ್ವಂ ಲೋಹಮಯಂ ಯಥಾ |
ವಿಜ್ಞಾತಂ ಸ್ಯಾದಥೈಕೇನ ನಖಾನಾಂ ಕೃಂತನೇನ ಚ || ೩೬ ||

ಸರ್ವಂ ಕಾರ್ಷ್ಣಾಯಸಂ ಜ್ಞಾತಂ ತದಭಿನ್ನಂ ಸ್ವಭಾವತಃ |
ಕಾರಣಾಭಿನ್ನರೂಪೇಣ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರಣಮೇವ ಹಿ || ೩೭ ||

ತದ್ರೂಪೇಣ ಸದಾ ಸತ್ಯಂ ಭೇದೇನೋಕ್ತಿರ್ಮೃಷಾ ಖಲು |
ತಚ್ಚ ಕಾರಣಮೇಕಂ ಹಿ ನ ಭಿನ್ನಂ ನೋಭಯಾತ್ಮಕಮ್ || ೩೮ ||

ಭೇದಃ ಸರ್ವತ್ರ ಮಿಥ್ಯೈವ ಧರ್ಮಾದೇರನಿರೂಪಣಾತ್ |
ಅತಶ್ಚ ಕಾರಣಂ ನಿತ್ಯಮೇಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಖಲು |
ಅತ್ರ ಕಾರಣಮದ್ವೈತಂ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯಮೇವ ಹಿ || ೩೯ ||

ಅಸ್ಮಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮಪುರೇ ವೇಶ್ಮ ದಹರಂ ಯದಿದಂ ಮುನೇ |
ಪುಂಡರೀಕಂ ತು ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶೋ ದಹರೋಽಸ್ತಿ ತತ್ |
ಸ ಶಿವಃ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಃ ಸೋಽನ್ವೇಷ್ಟವ್ಯೋ ಮುಮುಕ್ಷಿಭಿಃ || ೪೦ ||

ಅಯಂ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಸರ್ವೇಷಾಮವಿಶೇಷತಃ |
ತೇನಾಯಂ ಹೃದಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಿವಃ ಸಂಸಾರಮೋಚಕಃ |
ಇತ್ಯುಪನಿಷತ್ || ೪೧ ||

ಓಂ ಸಹ ನಾವವತು |
ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು

ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ

ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್ ಶಿವನ ಐದು ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಉಪನಿಷತ್. ಇದು ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಗಳು:

೧. ಸದ್ಯೋಜಾತ: "ಸದ್ಯೋ ಜಾತಮಿತಿ" - ಹುಟ್ಟಿದಂತೆಯೇ ಇರುವವನು. ಇವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಋಗ್ವೇದ ಸ್ವರೂಪಿ, ಪೀತ ವರ್ಣದವನು, ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಪ್ರದಾನಕಾರಿ. ಇವನು ಪಂಚಮುಖನಾದ ಶಿವನ ಮೊದಲ ಮುಖ.

೨. ಅಘೋರ: "ಅಘೋರ ಇತಿ" - ಘೋರವಲ್ಲದವನು, ಸೌಮ್ಯಸ್ವಭಾವದವನು. ಇವನು ಸಾಮವೇದ ಸ್ವರೂಪಿ, ಶುಕ್ಲ ವರ್ಣದವನು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಇವನು ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು.

೩. ವಾಮದೇವ: "ವಾಮದೇವ ಇತಿ" - ವಾಮದೇವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು. ಇವನು ಯಜುರ್ವೇದ ಸ್ವರೂಪಿ, ಮಹಾಬೋಧದಾಯಕ, ವಿದ್ಯಾಲೋಕ ಸಮಾಯುಕ್ತ. ಇವನು ಭಾನುಕೋಟಿ ಸಮಪ್ರಭ, ಅಂದರೆ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ.

೪. ತತ್ಪುರುಷ: "ತತ್ಪುರುಷ ಇತಿ" - ಆ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು. ಇವನು ಅಥರ್ವವೇದ ಸ್ವರೂಪಿ, ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು, ರಕ್ತ ವರ್ಣದವನು. ಇವನು ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವನು.

೫. ಈಶಾನ: "ಈಶಾನ ಇತಿ" - ಈಶಾನ ಅಂದರೆ ಆಧಿಪತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ. ಇವನು ಸರ್ವೇಷಾಂ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರೇರಕನು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವರೂಪ. ಇವನು ಆಕಾಶಾತ್ಮಕ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಓಂಕಾರ ಸ್ವರಭೂಷಿತ.

ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನ:

ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ: "ಸೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ಜಾನೀಯಾದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಮೃತೋ ಭವೇತ್" - "ಅವನೇ ನಾನು" ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅದ್ವೈತದ ಮೂಲಭೂತ ಸಿದ್ಧಾಂತ.

ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಭಾವ: "ಕಾರಣಾಭಿನ್ನರೂಪೇಣ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರಣಮೇವ ಹಿ" - ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ: "ಅಯಂ ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಃ ಸಾಕ್ಷೀ" - ಈ ಸಾಕ್ಷಿಯು ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆ ಶಿವನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಿ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.

ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಹಿಮೆ: ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ನಕಾರಾದಿ ಯಕಾರಾಂತವಾದ ಈ ಮಂತ್ರವು ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ದಹರ ವಿದ್ಯೆ: ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಪುಂಡರೀಕದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಿದೆ, ಆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಸತ್-ಚಿತ್-ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪಿ.

ಈ ಉಪನಿಷತ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಲೀನಮಾಡಿಕೊಂಡವನು ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.