ರತ್ನದ್ವಯಂ
ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯಬುದ್ಧಿಯೋಗೋ
ನ ಪುಣ್ಯಲೇಶೋಽಪಿ ನ ಪಾಪಲೇಶಃ |
ಕ್ಷುಧಾಪಿಪಾಸಾದಿ ಷಡೂರ್ಮಿದೂರಃ
ಸದಾ ವಿಮುಕ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಚಿದೇವ ಕೇವಲಃ |
ಅಪಾಣಿಪಾದೋಽಹಮವಾಗಚಕ್ಷು-
ರಪ್ರಾಣ ಏವಾಸ್ಮ್ಯಮನಾಹ್ಯಬುದ್ಧಿಃ |
ವ್ಯೋಮೇವ ಪೂರ್ಣೋಽಸ್ಮಿ ವಿನಿರ್ಮಲೋಽಸ್ಮಿ
ಸದೈಕರೂಪೋಽಸ್ಮಿ ಚಿದೇವ ಕೇವಲಃ |
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯಬುದ್ಧಿಯೋಗೋ
ನ ಪುಣ್ಯಲೇಶೋಽಪಿ ನ ಪಾಪಲೇಶಃ |
ಕ್ಷುಧಾಪಿಪಾಸಾದಿ ಷಡೂರ್ಮಿದೂರಃ
ಸದಾ ವಿಮುಕ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಚಿದೇವ ಕೇವಲಃ |
ಅರ್ಥ:
ನನಗೆ ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಬುದ್ಧಿಗಳ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ಪುಣ್ಯದ ಅಂಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಪಾಪದ ಅಂಶವೂ ಇಲ್ಲ.
ಆಹಾರ, ಬಾಯಾರ ಮುಂತಾದ ಆರು ಉರ್ಮಿಗಳಿಂದ (ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ) ದೂರನಾಗಿರುವೆನು.
ಸದಾ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವೆನು, ಚಿತ್ರರೂಪವಾದ ಕೇವಲನಾಗಿರುವೆನು.
ಅಪಾಣಿಪಾದೋಽಹಮವಾಗಚಕ್ಷು- ಅರ್ಥ: ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಇದು ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮರ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಶರೀರ-ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಪ್ರಾಣ ಏವಾಸ್ಮ್ಯಮನಾಹ್ಯಬುದ್ಧಿಃ |
ವ್ಯೋಮೇವ ಪೂರ್ಣೋಽಸ್ಮಿ ವಿನಿರ್ಮಲೋಽಸ್ಮಿ
ಸದೈಕರೂಪೋಽಸ್ಮಿ ಚಿದೇವ ಕೇವಲಃ |
ನನಗೆ ಕೈಗಳು ಇಲ್ಲ, ಪಾದಗಳು ಇಲ್ಲ, ನಾನು ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಚಕ್ಷುಗಳಿಲ್ಲದವನು.
ನನಗೆ ಪ್ರಾಣವೂ ಇಲ್ಲ, ನಾನು ಅನಾಹತ (ಹೃದಯ) ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನು.
ನಾನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಪೂರ್ಣನಾಗಿರುವೆನು, ನಿರ್ಮಲನಾಗಿರುವೆನು.
ಸದಾ ಏಕರೂಪಿಯಾಗಿರುವೆನು, ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಕೇವಲನಾಗಿರುವೆನು.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
न मेऽस्ति देहेन्द्रियबुद्धियोगो
न पुण्यलेशोऽपि न पापलेशाः |
क्षुधापिपासादि षडूर्मिदूरः
सदा विमुक्तोऽस्मि चिदेव केवलः |
अपाणिपादोऽहमवागचक्षु-
अप्राण एवास्म्यमनाह्यबुद्धिः |
व्योमेव पूर्णोऽस्मि विनिर्मलोऽस्मि
सदैकरूपोऽस्मि चिदेव केवलः |