ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್
ಓಂ ಯೇನೇದಂ ಭೂತಂ ಭುವನಂ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪರಿಗೃಹೀತಮೃತೇನ ಸರ್ವಮ್ ।
ಯೇನ ಯಜ್ಞಸ್ತ್ರಾಯತೇ ಸಪ್ತಹೋತಾ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧
ಯೇನ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಚರಂತಿ ಧೀರಾ ಯತೋ ವಾಚಾ ಮನಸಾ ಚಾರುಯಂತಿ ।
ಯತ್ಸಮ್ಮಿತಂ ಮನಸ್ಸಂಚರಂತಿ ಪ್ರಾಣಿನಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨
ಯೇನ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಪಸೋ ಮನೀಷಿಣೋ ಯಜ್ಞೇ ಶೃಣ್ವಂತಿ ವಿತಥೇಷು ಧೀರಾಃ ।
ಯದಪೂರ್ವಂ ಯಕ್ಷಮಂತಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩
ಯತ್ಪ್ರಜ್ಞಾನಮುತ ಚೇತೋ ಧೃತಿಶ್ಚ ಯಜ್ಜ್ಯೋತಿರಂತರಮೃತಂ ಪ್ರಜಾಸು ।
ಯಸ್ಮಾನೃತೇ ಕಿಂಚನ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೪
ಸುಷಾರಥಿರಶ್ವಾನಿವಯಂ ಮನುಷ್ಯಾನ್ಮೇನಿಯುತೇಪಶುಭಿರ್ವಾಜಿನೀವಾನ್ ।
ಹೃತ್ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಯದಚರಂ ಯವಿಷ್ಠಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೫
ಯಸ್ಮಿನೃಚಃ ಸಾಮ ಯಜೂಂಷಿ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರಶನಾಭಾವಿಭಾರಾಃ ।
ಯಸ್ಮಿಗ್ ಂ ಶ್ಚಿತಗಂ ಸರ್ವಮೋತಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೬
ಯದತ್ರ ಷಷ್ಠಂ ತ್ರಿಶತಗಂ ಸುವೀರ್ಯಂ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಗುಹ್ಯಂ ನವನಾವ ಮಾಯ್ಯಮ್ ।
ದಶ ಪಞ್ಚ ತ್ರಿಗಂಶತಂ ಯತ್ಪರಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೭
ಯಜ್ಜಾಗ್ರತೋ ದೂರಮುದೈತಿ ಸರ್ವಂತತ್ಸುಪ್ತಸ್ಯ ತಥೈವೈತಿ ।
ದೂರಂ ಗಮಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಜ್ಯೋತಿರೇಕಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೮
ಯೇನೇದಂ ವಿಶ್ವಂ ಜಗತೋ ಬಭೂವ ಯೇ ದೇವಾಪಿ ಮಹತೋ ಜಾತವೇದಾಃ ।
ತದೇವಾಗ್ನಿಸ್ತದ್ವಾಯುಸ್ತತ್ಸೂರ್ಯಸ್ತದುಚಂದ್ರಮಾಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೯
ಯೇನದ್ಯೌಃ ಪೃಥಿವೀ ಚಾಂತರಿಕ್ಷಂ ಚ ಯೇ ಪರ್ವತಾಃ ಪ್ರದಿಶೋ ದಿಶಶ್ಚ ।
ತೇನೇದಂ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೦
ಯೇ ಮನೋ ಹೃದಯಂ ಯೇ ಚ ದೇವಾ ಯೇ ದಿವ್ಯಾ ಆಪೋ ಯೇ ಸೂರ್ಯ ರಶ್ಮಿಃ ।
ತೇ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಚಕ್ಷುಷೀ ಸಂಚರಂತಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೧
ಅಚಿಂತ್ಯಂ ಚಾಪ್ರಮೇಯಂ ಚ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತ ಪರಂ ಚ ಯತ್ ।
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೨
ಏಕಾ ಚ ದಶ ಶತಂ ಚ ಸಹಸ್ರಂ ಚಾಯುತಂ ಚ ।
ನಿಯುತಂ ಚ ಪ್ರಯುತಂ ಚಾರ್ಬುದಂ ಚ ನ್ಯರ್ಬುದಂ ಚ
ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೩
ಯೇ ಪಂಚ ಪಂಚಾದಶ ಶತಗಂ ಸಹಸ್ರಮಯುತಂ ನ್ಯರ್ಬುದಂ ಚ ।
ತೇ ಅಗ್ನಿ ಚಿತ್ತೇಷ್ಟಕಾಸ್ತಾಗಂ ಶರೀರಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೪
ವೇದಾಹಮೇತಂ ಪುರುಷಂ ಮಹಾಂತಮಾದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ।
ಯಸ್ಯ ಯೋನಿಂ ಪರಿಪಶ್ಯಂತಿ ಧೀರಾಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೫
ಯಸ್ಯೈತಂ ಧೀರಾಃ ಪುನಂತಿ ಕವಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮೇತಂ ತ್ವಾ ವೃಣುತಮಿಂದುಮ್ ।
ಸ್ಥಾವರಂ ಜಙ್ಗಮಂ ದ್ಯೌರಾಕಾಶಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೬
ಪರಾತ್ಪರತರಂ ಚೈವ ತತ್ಪರಾಚ್ಚೈವ ಯತ್ಪರಮ್ ।
ಯತ್ಪರಾತ್ಪರತೋ ಜ್ಞೇಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೭
ಪರಾತ್ಪರತರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ಪರಾತ್ಪರತೋ ಹರಿಃ ।
ಯತ್ಪರಾತ್ಪರತೋಽಧೀಶಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೮
ಯಾ ವೇದಾದಿಷು ಗಾಯತ್ರೀ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಮಹೇಶ್ವರೀ ।
ಋಗ್ಯಜುಸ್ಸಾಮಾಥರ್ವೈಶ್ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೧೯
ಯೋ ವೈ ದೇವಂ ಮಹಾದೇವಂ ಪ್ರಯತಃ ಪ್ರಣವಶ್ಶುಚಿಃ ।
ಯಸ್ಸರ್ವೇ ಸರ್ವ ವೇದೈಶ್ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೦
ಪ್ರಯತಃ ಪ್ರಣವೋಂಕಾರಂ ಪ್ರಣವಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ ।
ಓಂಕಾರಂ ಪ್ರಣವಾತ್ಮಾನಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೧
ಯೋಽಸೌ ಸರ್ವೇಷು ವೇದೇಷು ಪಠ್ಯತೇ ಹ್ಯಜ ಈಶ್ವರಃ ।
ಅಕಾಯೋ ನಿರ್ಗುಣೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೨
ಗೋಭಿರ್ಜುಷ್ಟಂ ಧನೇನ ಹ್ಯಾಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ ।
ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೩
ತ್ರ್ಯಂಬಕಂ ಯಜಾಮಹೇ ಸುಗಂಧಿಂ ಪುಷ್ಟಿವರ್ಧನಮ್ ।
ಉರ್ವಾರುಕಮಿವ ಬಂಧನಾನ್ಮೃತ್ಯೋರ್ಮುಕ್ಷೀಯ
ಮಾಽಮೃತಾತ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೪
ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ಶಂಕರಸ್ಯ ಶಿವಾಲಯೇ ।
ದೇವತಾಸ್ತತ್ರ ಮೋದಂತಿ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೫
ಕೈಲಾಸಶಿಖರಾವಾಸಾ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ।
ನೀಲಕಂಠಂ ತ್ರಿಣೇತ್ರಂ ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೬
ವಿಶ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುರುತ ವಿಶ್ವತೋ ಮುಖೋ ವಿಶ್ವತೋ ಹಸ್ತ ಉತ ವಿಶ್ವತಸ್ಪಾತ್ ।
ಸಂ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ನಮತಿ ಸಂಪತತ್ರೈರ್ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಜನಯಂದೇವ ಏಕಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೭
ಚತುರೋ ವೇದಾನಧೀಯೀತ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಮಯಂ ವಿದುಃ ।
ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೮
ಮಾ ನೋ ಮಹಾಂತಮುತ ಮಾ ನೋ ಅರ್ಭಕಂ ಮಾ ನ ಉಕ್ಷಂತಮುತ ಮಾ ನ ಉಕ್ಷಿತಮ್ ।
ಮಾನೋಽವಧೀಃ ಪಿತರಂ ಮೋತಮಾತರಂ ಪ್ರಿಯಾಮಾನಸ್ತನುವೋ ರುದ್ರ ರೀರಿಷಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೨೯
ಮಾನಸ್ತೋಕೇ ತನಯೇ ಮಾ ನ ಆಯುಷಿ ಮಾ ನೋ ಗೋಷು ಮಾ ನೋ ಅಶ್ವೇಷು ರೀರಿಷಃ ।
ವೀರಾನ್ಮಾನೋ ರುದ್ರ ಭಾಮಿತೋಽವಧೀರ್ಹವಿಷ್ಮಂತೋ ನಮಸಾ ವಿಧೇಮತೇ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೦
ಋತಗಂ ಸತ್ಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರುಷಂ ಕೃಷ್ಣಪಿಙ್ಗಲಮ್ ।
ಊರ್ಧ್ವರೇತಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ವಿಶ್ವರೂಪಾಯ ವೈ ನಮೋ ನಮಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೧
ಕದ್ರುದ್ರಾಯ ಪ್ರಚೇತಸೇ ಮೀಢುಷ್ಟಮಾಯ ತವ್ಯಸೇ । ವೋಚೇಮ ಶಂತಮಗಂ ಹೃದೇ ।
ಸರ್ವೋ ಹ್ಯೇಷ ರುದ್ರಸ್ತಸ್ಮೈ ರುದ್ರಾಯ ನಮೋ ಅಸ್ತು ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೨
ಬ್ರಹ್ಮಜಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪುರಸ್ತಾದ್ವಿಸೀಮಿತಃ ಸುರುಚೋ ವೇನ ಆವಃ ।
ಸ ಬುಧ್ನಿಯಾ ಉಪಮಾ ಅಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಾಃ ಸತಶ್ಚ ಯೋನಿಮಸತಶ್ಚ ವಿವಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೩
ಯಃ ಪ್ರಾಣತೋ ನಿಮಿಷತೋ ಮಹಿತ್ವೈಕ ಇದ್ರಾಜಾ ಜಗತೋ ಬಭೂವ ।
ಯ ಈಶೇ ಅಸ್ಯ ದ್ವಿಪದಶ್ಚತುಷ್ಪದಃ ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೪
ಯ ಆತ್ಮದಾ ಬಲದಾ ಯಸ್ಯ ವಿಶ್ವ ಉಪಾಸತೇ ಪ್ರಶಿಷಂ ಯಸ್ಯ ದೇವಾಃ ।
ಯಸ್ಯ ಛಾಯಾಽಮೃತಂ ಯಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೫
ಯೋ ರುದ್ರೋ ಅಗ್ನೌ ಯೋ ಅಪ್ಸು ಯ ಓಷಧೀಷು ಯೋ ರುದ್ರೋ ವಿಶ್ವಾ ಭುವನಾಽಽವಿವೇಶ ತಸ್ಮೈ ರುದ್ರಾಯ ನಮೋ ಅಸ್ತು ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೬
ಗಂಧದ್ವಾರಾಂ ದುರಾಧರ್ಷಾಂ ನಿತ್ಯಪುಷ್ಟಾಂ ಕರೀಷಿಣೀಮ್ ।
ಈಶ್ವರೀಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ತಾಮಿಹೋಪಹ್ವಯೇ ಶ್ರಿಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೭
ನಮಕಂ ಚಮಕಂ ಚೈವ ಪುರುಷಸೂಕ್ತಂ ಚ ಯದ್ವಿದುಃ ।
ಮಹಾದೇವಂ ಚ ತತ್ತುಲ್ಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೮
ಯ ಇದಗಂ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಗಂ ಸದಾ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ।
ತೇ ಪರಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಗಮಿಷ್ಯಂತಿ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ ೩೯
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಈ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ ಅಂದರೆ ಶಿವನ ಸಂಕಲ್ಪದ ಉಪನಿಷತ್. ಇದು ಶಿವನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯ:
ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಂಕಲ್ಪ: ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ "ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು" ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ: "ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶಿವನ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಲಿ." ಇದು ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ನಡುವಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವ ಮಾರ್ಗ.
ಶಿವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆ: ಈ ಉಪನಿಷತ್ ಶಿವನು ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕಾರಕನೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ - ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ.
ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ: ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರು ಶಿವಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳೂ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆ ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಮಂತ್ರ: "ತ್ರ್ಯಂಬಕಂ ಯಜಾಮಹೇ" - ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಶಿವನನ್ನು ನಾವು ಆರಾಧಿಸೋಣ. ಇದು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಂತ್ರ. ಮೃತ್ಯುವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿರುವ ಬಂಧನವನ್ನು ಶಿವ ಭಜನೆಯಿಂದ ಕಳಚಬಹುದು.
ಓಂಕಾರ ಸ್ವರೂಪ: ಪ್ರಣವವೇ ಶಿವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಓಂಕಾರವು ನಿರ್ಗುಣ, ಅಕ್ಷಯ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರತೀಕ. ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧಚಿತ್ತದಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಸರ್ವ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.
ಶಿವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆ: ಶಿವನು ಸರ್ವತೋ ಮುಖ, ಸರ್ವತೋ ಹಸ್ತ, ಸರ್ವತೋ ಕರ್ಮ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು - ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿವೆ.
ರುದ್ರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ: ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವು ರುದ್ರನನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ರುದ್ರನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಶಿವಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
ॐ येनेदं भूतं भुवनं भविष्यत्परिगृहीतममृतेन सर्वम् ।
येन यज्ञस्त्रायते सप्तहोता तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १
येन कर्माणि प्रचरन्ति धीरा यतो वाचा मनसा चारुयन्ति ।
यत्सम्मितं मनस्संचरन्ति प्राणिनस्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २
येन कर्माण्यपसो मनीषिणो यज्ञे शृण्वन्ति विथेषु धीराः ।
यदपूर्वं यक्षमन्तं प्रजानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३
यत्प्रज्ञानमुत चेतो धृतिश्च यज्ज्योतिरन्तरमृतं प्रजासु ।
यस्मांन ऋते किंचन कर्म क्रियते तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ४
सुषारथिरश्वानिवयं मनुष्यान्मेनियुतेऽपशुभिर्वाजिनीवान् ।
हृत्प्रविष्टं यदचरं यविष्ठं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ५
यस्मिंनृचः साम यजुगंषि यस्मिन्प्रतिष्ठारशनाभाविभाराः ।
यस्मिग्गं श्चितगं सर्वमोतं प्रजानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ६
यदत्र षष्ठं त्रिशतगं सुवीर्यं यज्ञस्य गुह्यं नवनावा माय्यम् ।
दश पञ्च त्रिगंशतं यत्परं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ७
यज्जाग्रतो दूरमुदैति सर्वंतत्सुप्तस्य तथैवैति ।
दूरं गमं ज्योतिषां ज्योतिरेकं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ८
येनेदं विश्वं जगतो बभूव ये देवाऽपि महतो जातवेदाः ।
तदेवाग्निस्तद्वायुस्तत्सूर्यस्तदुच्न्द्रमास्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ९
येन्द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षं च ये पर्वताः प्रदिशो दिशश्च ।
तेनेदं जगद्व्याप्तं प्रजानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १०
ये मनो हृदयं ये च देवा ये दिव्या आपो ये सूर्य रश्मिः ।
ते श्रोत्रे चक्षुषी संचरन्तं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ११
अचिन्त्यं चाप्रमेयं च व्यक्ताऽव्यक्त परं च यत् ।
सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं ज्ञेयं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १२
एका च दश शतं च सहस्रं चायुतं च ।
नियुतं च प्रयुतं चार्बुदं च न्यर्बुदं च ।
तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १३
ये पञ्च पञ्चादश शतगं सहस्रमयुतं न्यर्बुदं च ।
ते अग्नि चित्तेष्टकास्तागं शरीरं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १४
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
यस्य योनिं परिपश्यन्ति धीरास्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १५
यस्यैतं धीराः पुनन्ति कवयो ब्रह्माणमेतं त्वाऽ वृणुमिन्धुम् ।
स्थावरं जङ्गमं द्यौराकाशं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १६
परात्परतरं चैव तत्पराच्चैव यत्परम् ।
यत्परात्परतो ज्ञेयं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १७
परात्परतरं ब्रह्म तत्परात्परतो हरिः ।
यत्परात्परतोऽधीशं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १८
या वेदादिषु गायत्री सर्वव्यापी महेश्वरी ।
ऋग्यजुःसामाथर्वैश्च तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ १९
यो वै देवं महादेवं प्रयतः प्रणवशुचिः ।
यस्सर्वे सर्व वेदैश्च तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २०
प्रयतः प्रणवोङ्कारं प्रणवं पुरुषोत्तमम् ।
ॐकारं प्रणवात्मानं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २१
योऽसौ सर्वेषु वेदेषु पठ्यते ह्य ईश्वरः ।
अकायो निर्गुणो ह्यात्मा तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २२
गोभिर्जुष्टं धनेन ह्यायुषा च बलेन च ।
प्रजया पशुभिः पुष्कराक्षं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २३
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
ऊर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय माऽमृतात्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २४
कैलाश शिखरे रम्ये शङ्करस्य शिवालये ।
देवतास्तत्र मोदन्ति तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २५
कैलाशशिखरावासा हिमवद्गिरि संस्थितम् ।
नीलकण्ठं त्रिणेत्रं च तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २६
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतो मुखो विश्वतो हस्त उत विश्वतस्पात् ।
सं बाहुभ्यां नमति संपतत्रैर्द्यावापृथिवी जनयन्देव एकस्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २७
चतुरो वेदानधीयीत सर्वशास्त्रमयं विदुः ।
इतिहास पुराणानां तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २८
मा नो महान्तमुत मा नोर्भकं मा न उक्षान्तमुत मा न उक्षितम् ।
मानोऽवधीः पितरं मोतमातरं प्रियामानस्तनुवो रुद्र रीरिषस्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ २९
मानस्तोके तनये मा न आयुषि मा नो गोषु मा नोऽश्वेषु रीरिषः ।
वीरान्मानो रुद्र भामितोऽवधीर्हविष्मन्तो नमसा विधेमते तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३०
ऋतगं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम् ।
ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमस्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३१
कद्रुद्राय प्रचेतसे मीढुष्टमाय तव्यसे । वोचेम शंतमगं हृदे ।
सर्वो ह्येष रुद्रस्तस्मै रुद्राय नमो अस्तु तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३२
ब्रह्मजज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद्विसीमितः सुरुचो वेन आवः ।
स बुधनिया उपमा अस्य विष्ठाः सतश्च योनिमसतश्च विवस्तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३३
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव ।
य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३४
य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः ।
यस्य छायाऽमृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३५
यो रुद्रो अग्नौ यो अप्सु य ओषधीषु यो रुद्रो विश्वा भुवनाऽऽविवेश तस्मै रुद्राय नमो अस्तु तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३६
गन्द्द्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् ।
ईश्वरीगं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३७
नमकं चमकं चैव पुरुषसूक्तं च यद्विदुः ।
महादेवं च तत्तुल्यं तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३८
य इदगं शिवसंकल्पगं सदा ध्यायन्ति ब्राह्मणाः ।
ते परं मोक्षं गमिष्यन्ति तन्मे मनः शिवसंकल्पमस्तु ॥ ३९