ಶ್ರೀ ನೃಸಿಂಹಾವತಾರ ಚೂರ್ಣಿಕಾ
ಇತ್ಥಂ ದಾನವೇಂದ್ರಃ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುಃ ಪರಿಗೃಹ್ಯಮಾಣವೈರಃ, ವೈರಾನುಬಂಧಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನರೋಷಾನಲಃ, ರೋಷಾನಲಜಂಘನ್ಯಮಾನವಿಜ್ಞಾನವಿನಯಃ, ವಿನಯಗಾಂಭೀರ್ಯಜೇಗೀಯಮಾನಹೃದಯಃ, ಹೃದಯಚಾಂಚಲ್ಯಮಾನತಾಮಸಃ, ತಾಮಸಗುಣಚಂಕ್ರಮಾಣಸ್ಥೈರ್ಯೋ ಭೂತ್ವಾ, ವಿಸ್ರಂಭೇಣ ಹುಂಕೃತ್ಯ, ಬಾಲಂ ಪ್ರಹ್ಲಾದಂ ಪರಮಭಾಗವತಂ ಧಿಕ್ಕೃತ್ಯ ಭಗವಂತಂ ಶ್ರಿಯಃಪತಿಂ ಅಸ್ಮಿನ್ ಸ್ತಂಭೇ ದರ್ಶಯೇತಿ, ಕನತ್ಕನಕಮಯಕಂಕಣ ಕ್ರೇಂಕಾರಶಬ್ದಪೂರ್ವಕಂ ದಿಗ್ದಂತಿದಂತಭೇದನಪಾಟವಪ್ರಶಸ್ತೇನ ಹಸ್ತೇನ ಸಭಾಮಂಡಪಸ್ತಂಭೇ ಪ್ರತಾಡಿತೇ, ಪ್ರಕ್ಷುಭಿತ ಪರಿವಿದಲಿತದಶದಿಗಂತಾತ್ ತನ್ಮಹಾಸ್ತಂಭಾತ್ ಬಂಭಜ್ಯಮಾನಾತ್, ಪ್ರೋದ್ಭೂತೈಃ ಜಂಜನ್ಯಮಾನೈಃ, ಪ್ರಲಯವೇಲಾಸಂಭೂತ ಸಪ್ತಸ್ಕಂಧಬಂಧುರಸಮೀರಣಸಂಘಟಿತ ಘೋರರಜೋಘುಷ್ಯಮಾಣ ಮಹಾಬಲಾಹಕವರ್ಗನಿರ್ಗತ-ನಿಬಿಡನಿಷ್ಠುರ ದುಸ್ಸಹನಿರ್ಘಾತಸಂಘ ನಿಘೋಷನಿಕಾಶಚ್ಛಟಚ್ಛಟ ಸ್ಫಟಸ್ಫಟದ್ಧ್ವನಿಪ್ರಮುಖ ಭಯಂಕರಾರವಪುಂಜೈಃ ಪರಿವ್ಯಾಪ್ತೈಃ ನಿರವಕಾಶಂ ಆಕಾಶಕುಹರಾಂತರಾಲೇಷು ಪರಿಪೂರಿತೇಷು, ಪ್ರಕ್ಷುಭಿತಪ್ರಕಂಪಿತಸ್ವಸ್ವಸ್ಥಾನತಯಾ ಪರವಶೈಃ ನಿತಾಂತದೋಧೂಯಮಾನಹೃದಯೈಃ ಪಿತಾಮಹ ಮಹೇಂದ್ರ ವರುಣ ವಾಯುಶಿಖಿಮುಖ ಚರಾಚರಜಂತುಜಾಲೈಃ ಸಹ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕಟಾಹೇಷು ಪರಿಸ್ಫೋಟಿತೇಷು, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರಿಯಃ ಪತಿಃ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣಃ, ಭಕ್ತಾನಾಮಭಯಂಕರಃ, ದುಷ್ಟನಿಗ್ರಹ ಶಿಷ್ಟಪರಿಪಾಲನಕ್ಷಮಃ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲಃ, ಪ್ರಫುಲ್ಲಪದ್ಮಯುಗಲಸಂಕಾಶಭಾಸ್ವರ ಚಕ್ರಚಾಪಹಲಕುಲಿಶಜಲಚರರೇಖಾಂಕಿತ ಚಾರುಚರಣತಲಃ, ಚರಣಚಂಕ್ರಮಣ ಘನವಿನಮಿತ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವಂಭರಾಭಾರಧೌರೇಯ ದಿಕ್ಕುಂಭಿಕುಂಭಿನಸಕುಂಭಿನೀಧರಕೂರ್ಮಕುಲಶೇಖರಃ, ಜಲರಾಶಿಜಾತ ಶುಂಡಾಲ ಶುಂಡಾದಂಡಮಂಡಿತ ಪ್ರಕಾಂಡಪ್ರಚಂಡಮಹೋರುಸ್ತಂಭಯುಗಲಃ, ಘಣಘಣಾಯಮಾನ ಮಣಿಕಿಂಕಿಣೀಕಣಮುಖರಿತ ಮೇಖಲಾವಲಯವಲಯಿತ ಪೀತಾಂಬರಪರಿಶೋಭಿತ ಕಟಿಪ್ರದೇಶಃ, ನಿರ್ಜರನಿಮ್ನಗಾವರ್ತವರ್ತುಲಕಮಲಾಕರ ಗಂಭೀರನಾಭಿವಿವರಃ, ಕುಲಾಚಲಸಾನುಭಾಗಸದೃಶ ಕರ್ಕಶವಿಶಾಲವಕ್ಷಸ್ಥಲಃ, ದುರ್ಜನದನುಜಧೈರ್ಯಲತಿಕಾಲವಿತ್ರಾಯಮಾಣ ರಕ್ಷೋರಾಜವಕ್ಷೋಭಾಗ ವಿಶಂಕಟಕ್ಷೇತ್ರವಿಲೇಖನಚಂಗಲಾಂಗಲಾಯಮಾನ-ಶರಣಾಗತನಯನ ಚಕೋರಚಂದ್ರರೇಖಾಯಮಾಣ ವಜ್ರಾಯುಧಪ್ರತಿಮಾನಭಾಸಮಾನ ನಿಶಾತನಖರತರಮುಖನಖರಃ, ಶಂಖಚಕ್ರ ಗದಾಖಡ್ಗ ಕುಂತತೋಮರಪ್ರಮುಖ ನಾನಾಯುಧಃ, ಮಹಿತಮಹೋತ್ತುಂಗ ಮಹೀಧರಶೃಂಗಸಂನಿಭಃ, ವೀರಸಾಗರವೇಲಾಯಮಾನ ಮಾಲಿಕಾವಿರಾಜಮಾನಃ, ನಿರರ್ಗಲಾನೇಕಶತಭುಜಾರ್ಗಲಃ, ಮಂಜುಮಂಜೀರ ಮಣಿಪುಂಜರಂಜಿತ ಮಂಜುಲಹಾರಕೇಯೂರಕಂಕಣಕಿರೀಟ- ಮಕರಕುಂಡಲಾದಿಭೂಷಣಭೂಷಿತಃ, ತ್ರಿವಲಿಯುತಶಿಖರಿಶಿಖರಾಭಪರಿಣದ್ಧ ಬಂಧುರಕಂಧರಃ, ಪ್ರಕಂಪನಕಂಪಿತ ಪಾರಿಜಾತಪಾದಪ ಪಲ್ಲವಪ್ರತೀಕಾಶಕೋಪಾವೇಶಸಂಚಲಿತಾಧರಃ, ಶರತ್ಕಾಲ ಮೇಘಜಾಲಮಧ್ಯ ಧಗದ್ಧಗಾಯಮಾನ ತಟಿಲ್ಲತಾಸಮಾನ ದೇದೀಪ್ಯಮಾನ ದಂಷ್ಟ್ರಾಂಕುರಃ, ಕಲ್ಪಾಂತಕಾಲ ಸಕಲಭುವನಗ್ರಸನವಿಲಸನ ವಿಜೃಂಭಮಾಣ ಸಪ್ತಜಿಹ್ವಜಿಹ್ವಾತುಲಿತ ತರಲತರಾಯಮಾಣ ವಿಭ್ರಾಜಮಾನಜಿಹ್ವಃ, ಮೇರುಮಂದರ ಮಹಾಗುಹಾಂತರಾಲ ವಿಸ್ತಾರವಿಪುಲ ವಕ್ತ್ರನಾಸಿಕಾರಂಧ್ರಃ ನಾಸಿಕಾರಂಧ್ರ ನಿಸ್ಸರಂನಿಬಿಡನಿಶ್ವಾಸನಿಕರಸಂಘಟ್ಟನಸಂಕ್ಷೋಭಿತ ಸ...
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಹೀಗೆ ದಾನವೇಂದ್ರನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವು ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಆ ಶತ್ರುತ್ವದಿಂದ ಉದಿಸುವ ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿನಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ವಿನಯದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹೃದಯದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ, ತಮೋಗುಣದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ಸಾಹಸದಿಂದ, ಬಾಲಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ, "ಈ ಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭಗವಂತನನ್ನು ತೋರಿಸು" ಎಂದು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಅಣಕಿಸಿದಾಗ...
ಅಂದಿನಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಮನ್ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಯಂಕರನಾದವನು, ದುಷ್ಟರ ನಿಗ್ರಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರ ರಕ್ಷಕನಾದವನು, ಶರಣಾಗತರಲ್ಲಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯವುಳ್ಳವನು, ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಪದ್ಮದ ಹಾಗೆ ಹೊಳೆಯುವ ಚಕ್ರ, ಚಾಪ, ಹಲ, ಕುಲಿಶ, ಜಲಚರ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು, ತನ್ನ ಚರಣ ಕಂಕಣದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಕೂರ್ಮರಾಜನಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು...
ಅಂತಹ ನರಸಿಂಹನು ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಕೊಂದು, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಇದು ನರಸಿಂಹಾವತಾರದ ವೃತ್ತಾಂತ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
इत्थं दानवेन्द्रः हिरण्यकशिपुः परिगृह्यमाणवैरः, वैरानुबन्धजाज्वल्यमानरोषानलः, रोषानलजङ्घन्यमानविज्ञानविनयः, विनयगाम्भीर्यजेगीयमानहृदयः, हृदयचाञ्चल्यमानतामसः, तामसगुणचङ्क्रमाणस्थैर्यो भूत्वा, विस्रम्भेण हुङ्कृत्य, बालं प्रह्लादं परमभागवतं धिक्कृत्य भगवन्तं श्रियःपतिं अस्मिन् स्तम्भे दर्शयेति, कनत्कनकमयकङ्कण क्रेङ्कारशब्दपूर्वकं दिग्दन्तिदन्तभेदनपाटवप्रशस्तेन हस्तेन सभामण्डपस्तम्भे प्रताडिते, प्रक्षुभित परिविदलितदशदिगन्तात् तन्महास्तम्भात् बम्भज्यमानात्, प्रोद्भूतैर्जञ्जन्यमानैः, प्रलयवेलासम्भूत सप्तस्कन्धबन्धुरसमीरणसङ्घटित घोररजोघुष्यमाण महाबलाहकवर्गनिर्गत-निबिडनिष्ठुर दुस्सहनिर्घातसङ्घ निघोषनिकाशच्छटच्छट स्फटस्फटद्ध्वनिप्रमुख भयंकरारवपुञ्जैः परिव्याप्तैः निरवकाशं आकाशकुहरान्तरालेषु परिपूरितेषु, प्रक्षुभितप्रकम्पितस्वस्वस्थानतया परवशैः नितान्तदोधूयमानहृदयैः पितामह महेन्द्र वरुण वायुशिखिमुख चराचरजन्तुजालैः सह ब्रह्माण्डकटाहेषु परिस्फोटितेषु, भगवान् श्रियः पतिः श्रीमन्नारायणः, भक्तानामभयंकरः, दुष्टनिग्रह शिष्टपरिपालनक्षमः, शरणागतवत्सलः, प्रफुल्लपद्मयुगलशास्चक्रचापहलकुलिशजलचररेखाङ्कित चारुचरणतलः, चरणचङ्क्रमण घनविनमित विश्वविश्वम्भराभारधौरेय दिक्कुम्भिकुम्भिनसकुम्भिनीधरकूर्मकुलशेखरः, जलराशिजात शुण्डाल शुण्डादण्डमण्डित प्रकाण्डप्रचण्डमहोरुस्तम्भयुगलः, घणघणायमान मणिकिङ्किणीकणमुखरित मेखलावलयवलयित पीताम्बरपरिशोभित कटिप्रदेशः, निर्जरनिम्नगावर्तवर्तुलकमलाकर गम्भीरनाभिविवरः, कुलाचलसानुभागसदृश कर्कशविशालवक्षस्थलः, दुर्जनदनुजधैर्यलतिकालवित्रायमाण रक्षोराजवक्षोभाग विशङ्कटक्षेत्रविलेखनचङ्गलाङ्गलायमान-शरणागतनयन चकोरचन्द्ररेखायमाण वज्रायुधप्रतिमानभासमान निशातनखरतरमुखनखरः, शङ्खचक्र गदाखड्ग कुन्ततोमरप्रमुख नानायुधः, महितमहोत्तुङ्ग महीधरशृङ्गसनिभः, वीरसागरवेलायमान मालिकाविराजमानः, निरर्गलानेकशतभुजार्गलः, मञ्जुमञ्जीर मणिपुञ्जरञ्जित मञ्जुलहारकेयूरकङ्कण- मकरकुण्डलादिभूषणभूषितः, त्रिवलियुतशिखरिशिखराभपरिणद्ध बन्धुरकन्धरः, प्रकम्पनकम्पित पारिजातपादप पल्लवप्रतीकाशकोपावेशसञ्चलिताधरः, शरत्काल मेघजालमध्य धगद्धगायमान टडिल्लतासमान देदीप्यमान दष्ट्राङ्कुरः, कल्पान्तकाल सकलभुवनग्रसनविलसन विजृम्भमाण सप्तजिह्वजिह्वातुलित तरलतरायमाण विभ्राजमानजिह्वः, मेरुमन्दर महागुहान्तराल विस्तारविपुल वक्त्रनासिकारन्ध्रः नासिकारन्द्र निस्सरन्निबिडनिश्वासनिकरसङ्घट्टनसङ्क्षोभित सङ्घट्टित सङ्घट्ट स्फोटस्फोट स्फोट स्फुट स्फुट हृडिम्ड हृडिम्ड द्रुतद्रुत निघष्टनिघष्ट सप्तसप्त स्वनानि कालं प्रकलितमाननिः श्यन्दमानाबहिराभ्यन्तरबाह्य कशापरिवृत्त व्याप्त एकानेकाभेदा शब्दशब्दशब्दशब्दानि हंसपङ्क्तिभिः परिपूर्णचारुशतशतविषाण मुक्ताहेमप्रणालिनीलिहपुलिनागभि निर्भिन्नस्त्रिगतस्त्रिगत वह्निप्रवेष्टिभिः प्रवेष्टिभिः परिवेष्टितैः संरचितैः प्रवेष्टैरपि विविधैर्वृत्तिजालैरनावृत्तानुगतैर्घननादैश्च कालेनैव कालेनैव भूयिष्ठाभूयिष्ठा मोहातपशोकपरवसनैः दानवैः प्रतिदीनैरवेष्टितैः निष्सारणैः प्रपानिवृद्धैः समन्तादप्युत्तरोत्तरधुर्मानः पर्यन्तमनावृत्तमत्परिस्पारधूरावृत्तेषु नानावस्थाशितैः स्वभूतस्वरूपैर्वृतैस्वर्यस्वभावैः परिच्छदैः परिपूर्णैः शतैरपि सहस्रैःपि अयुतैःप्रतिजगतिराज्ञे व्यापकैः प्रभेदभिन्नमानप्रतिहतनिर्मलमणि मणिमणिरततप्रतिमण्डितगहनान् तप्तपिञ्छपुत्रमणि मणि विचित्रवि भूषितैः मणि प्रभा विभूषितैः स्वशक्तिभिः प्रकाशित स्वरूपैः परिस्पार्णेन परिपूर्णेन सर्वभावेनाभूतवर्तीभूतेन एकैकैक एकदा एकदा दूरदूर गहनान्तराल विशालनाशभ्दाश्रव्य विचलितस्वरूपानामानामानामान विब्रतेण व्यतीकान्त सनातनेन विभूषित बाह्यः संस्थितः पर्यन्तः पर्यन्ताम् आउद्बभूव