ಶ್ರೀ ರವಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಸಾಂಬಪುರಾಣೇ)
ತ್ವಂ ದೇವ ಋಷಿಕರ್ತಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಭುಃ |
ಛಾಯಾ ಸಂಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿ ನಿರಾಲಂಬೋ ನಿರಾಶ್ರಯಃ || ೧ ||
ಆಶ್ರಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಸದಾ ಮಮ |
ತ್ವಂ ದೇವ ಸರ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುಃ ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವದಾ ಗತಿಃ || ೨ ||
ಸರ್ವದಃ ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಃ ಸರ್ವಸೇವ್ಯಸ್ತ್ವಮಾರ್ತಿಹಾ |
ತ್ವಂ ದೇವ ಧ್ಯಾನಿನಾಂ ಧ್ಯಾನಂ ಯೋಗಿನಾಂ ಯೋಗ ಉತ್ತಮಃ || ೩ ||
ತ್ವಂ ಭಾಷಾಫಲದಃ ಸರ್ವಃ ಸದ್ಯಃ ಪಾಪಹರೋ ವಿಭುಃ |
ಸರ್ವಾರ್ತಿನಾಶಂ ನೋ ನಾಶೀಕರಣಂ ಕರುಣಾ ವಿಭುಃ || ೪ ||
ದಯಾಶಕ್ತಿಃ ಕ್ಷಮಾವಾಸಃ ಸಘೃಣಿರ್ಘೃಣಿಮೂರ್ತಿಮಾನ್ |
ತ್ವಂ ದೇವ ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಸ್ಥಿತಿರೂಪಃ ಸುರಾಧಿಪಃ || ೫ ||
ಬಕಃ ಶೋಷೋ ವೃಕೋದಾಹಸ್ತುಷಾರೋ ದಹನಾತ್ಮಕಃ |
ಪ್ರಣತಾರ್ತಿಹರೋ ಯೋಗೀ ಯೋಗಮೂರ್ತೇ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ || ೬ ||
ತ್ವಂ ದೇವ ಹೃದಯಾನಂದ ಶಿರೋರತ್ನಪ್ರಭಾಮಣಿಃ |
ಬೋಧಕಃ ಪಾಠಕೋ ಧ್ಯಾಯೀ ಗ್ರಾಹಕೋ ಗ್ರಹಣಾತ್ಮಕಃ || ೭ ||
ತ್ವಂ ದೇವ ನಿಯಮೋ ನ್ಯಾಯೀ ನ್ಯಾಯಕೋ ನ್ಯಾಯವರ್ಧನಃ |
ಅನಿತ್ಯೋ ನಿಯತೋ ನಿತ್ಯೋ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತೇ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ || ೮ ||
ತ್ವಂ ದೇವ ತ್ರಾಯಸೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾನ್ ಪಾಲಯಸ್ಯರ್ಪವಸ್ಥಿತಾನ್ |
ಊರ್ದ್ವತ್ರಾಣಾರ್ದಿತಾನ್ ಲೋಕಾನ್ ಲೋಕಚಕ್ಷುರ್ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ || ೯ ||
ದಮನೋಽಸಿ ತ್ವಂ ದುರ್ದಾಂತಃ ಸಾಧ್ಯಾನಾಂ ಚೈವ ಸಾಧಕಃ |
ಬಂಧುಃ ಸ್ವಬಂಧುಹೀನಾನಾಂ ನಮಸ್ತೇ ಬಂಧುರೂಪಿಣೇ || ೧೦ ||
ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸಾಂಬಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರವಿ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಾಂಬ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಬನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಮುಕ್ತನಾದನೆಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ ೧:
ನೀನು ದೇವರು, ಋಷಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಾಗಿರುವೆ. ಛಾಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನು, ಯಾರ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮನ.
ಶ್ಲೋಕ ೨:
ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಶ್ರಯವಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುವ ದೇವನಾದ ನೀನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರ ಗತಿಯಾಗಿರುವೆ.
ಶ್ಲೋಕ ೩:
ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ, ದುಃಖಹರಣಕಾರಕವಾದ ನೀನು ಧ್ಯಾನಿಗಳ ಧ್ಯಾನವಾಗಿ, ಯೋಗಿಗಳ ಉತ್ತಮ ಯೋಗವಾಗಿರುವೆ.
ಶ್ಲೋಕ ೪:
ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳ ಫಲದಾಯಕ, ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಪನಾಶಕ, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಕರುಣಾಳು ಪ್ರಭುವೇ, ನಮ್ಮ ಸರ್ವಾರ್ತಿ ನಾಶಕ್ಕೆ ನೀನೇ ಕಾರಣ.
ಶ್ಲೋಕ ೫:
ದಯಾಶಕ್ತಿ, ಕ್ಷಮಾವಾಸ, ಕರುಣಾಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೂರರೂಪಿಯಾಗಿರುವ ನೀನು, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿರೂಪವಾದ, ದೇವಾಧಿಪತಿಯಾದ ಸೂರ್ಯದೇವರೇ.
ಶ್ಲೋಕ ೬:
ಬಾಕ, ಶೋಷ, ವೃಕೋದರ, ತುಷಾರ, ದಹನಾತ್ಮಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವವರ ದುಃಖಹರಣಕಾರಕವಾದ, ಯೋಗಮೂರ್ತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮನ.
ಶ್ಲೋಕ ೭:
ಹೃದಯಾನಂದ, ಶಿರೋರತ್ನಪ್ರಭಾಮಾನಿಯಾದ ನೀದೇವ, ಬೋಧಕ, ಪಾಠಕ, ಧ್ಯಾಯಿ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಾತ್ಮಕನಾಗಿರುವೆ.
ಶ್ಲೋಕ ೮:
ನೀದೇವ ನಿಯಮ, ನ್ಯಾಯಿ, ನ್ಯಾಯಕ, ನ್ಯಾಯವರ್ಧಕನಾಗಿರುವೆ. ಅನಿತ್ಯನೂ, ನಿಯತನೂ, ನಿತ್ಯನೂ ಆದ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮನ.
ಶ್ಲೋಕ ೯:
ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದವರನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಾ, ಅರ್ಪಿಸಿದವರನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀಯಾ, ಊರ್ಧ್ವಕ್ಕೆ ಎತ್ತುವ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಲೋಕಚಕ್ಷುವಾದ ನಿನಗೆ ನಮನ.
ಶ್ಲೋಕ ೧೦:
ನೀನು ದುರ್ದಾಂತರನ್ನು ಅಡಗಿಸುವವನು, ಸಾಧ್ಯರಿಗೆ ಸಾಧಕನಾಗಿರುವೆ. ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಬಂಧುವಾದ, ಬಂಧುರೂಪಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮನ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲವನ್ನು ನೋಡಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ
त्वं देव ऋषिकर्ता च प्रकृतिः पुरुषः प्रभुः |
छाया संज्ञा प्रतिष्ठापि निरालम्बो निराश्रयः || १ ||
आश्रयः सर्वभूतानां नमस्तेऽस्तु सदा मम |
त्वं देव सर्वतश्चक्षुः सर्वतः सर्वदा गतिः || २ ||
सर्वदः सर्वदा सर्वः सर्वसेव्यस्त्वमार्तिहा |
त्वं देव ध्यानिनां ध्यानं योगिनां योग उत्तमः || ३ ||
त्वं भाषाफलदः सर्वः सद्यः पापहरो विभुः |
सर्वार्तिनाशं नो नाशीकरणं करुणा विभुः || ४ ||
दयाशक्तिः क्षमावासः सघृणिर्घृणिमूर्तिमान् |
त्वं देव सृष्टिसंहारस्थितिरूपः सुराधिपः || ५ ||
बकः शोषो वृकोदाहस्तुषारो दहनात्मकः |
प्रणतार्तिहरो योगी योगमूर्ते नमोऽस्तु ते || ६ ||
त्वं देव हृदयानन्द शिरोरत्नप्रभामणिः |
बोधकः पाठको ध्यायी ग्राहको ग्रहणात्मकः || ७ ||
त्वं देव नियमो न्यायी न्यायको न्यायवर्धनः |
अनित्यो नियतो नित्यो न्यायमूर्ते नमोऽस्तु ते || ८ ||
त्वं देव त्रायसे प्राप्तान् पालयस्यर्पवस्थितान् |
ऊर्द्वत्राणार्दितान् लोकान् लोकचक्षुर्नमोऽस्तु ते || ९ ||
दमनोऽसि त्वं दुर्दान्तः साध्यानां चैव साधकः |
बन्धुः स्वबन्धुहीनानां नमस्ते बन्धुरूपिणे || १० ||